Selenium is zo’n mineraal waar je zelden iemand over hoort maar dat stiekem een enorme invloed heeft op je gezondheid. Wellicht herken je het als sporenelement en weet je dat het veel in paranoten zit. Maar verder? Wat weet je er verder van? Waar het belangrijk voor is, en waarom je er beter niet teveel van binnen moet krijgen? Waar zit verder nog selenium in behalve in paranoten? In dit blog ontdek je alles over selenium en welke klachten kunnen ontstaan bij een tekort of bij een teveel.
Wat is selenium?
Selenium valt onder de sporenelementen. Het verschil met mineralen is dat sporenelementen, zoals het woord al zegt, in heel kleine hoeveelheden nodig zijn. Het is essentieel voor veel lichaamsprocessen. Al heb je slechts een kleine hoeveelheid nodig, het heeft wel heel belangrijke functies. Selenium komt in verschillende voedingsmiddelen voor. Een tekort is onwenselijk, maar teveel kan ook vervelende klachten geven.
Wat is de rol van selenium in het lichaam?
Het is betrokken bij veel verschillende lichaamsfuncties. De belangrijkste daarvan zijn de volgende.
- In het immuunsysteem is selenium minstens zo belangrijk als vitamine C. Het helpt om ontstekingen te reguleren en is betrokken bij de herkenning en neutraliseren van ziekteverwekkers
- Het is een cofactor bij de omzetting van T4 in T3 (schildklierhormonen). Ook heeft het antioxidant eigenschappen, waardoor het de schildklier helpt beschermen tegen oxidatieve schade.
- Ook helpt selenium bij de ontgifting van schadelijke stoffen zoals zware metalen.
- Daarnaast is het essentieel voor een goed werkend zenuwstelsel en gezonde spieren.
- Bij de vruchtbaarheid speelt het ook een belangrijke rol. Het is van belang voor gezond sperma bij mannen. Bij vrouwen helpt selenium vanwege de ant-ioxidatieve eigenschappen voor een gezond baarmoeder milieu en het ondersteunt de ontwikkeling van de placenta.
Wat kan selenium bijdragen aan onze gezondheid?
Bovenstaande genoemde functies zijn belangrijk voor veel aspecten van onze gezondheid. Zoals eigenlijk altijd is het niet alleen maar één stof, maar het samenspel van allerlei voedingsstoffen. Daarbij is voor selenium dus ook een rol weg gelegd. Het is opvallend dat sommige effecten vooral door selenium uit voeding komen en andere juist door het gebruik van supplementen. Bij de bijdrage aan onze gezondheid door selenium kun je denken aan deze aspecten:
- De antioxidantwerking zorgt voor bescherming aan chronische ziektes zoals problemen met hart en bloedvaten (o.a. beroertes), Alzheimer, kanker en voortijdige veroudering.
- Het kan helpen om het risico op verschillende soorten kanker te verlagen, doordat het DNA-schade kan verminderen (mede door de antioxidantwerking), immuunsysteem versterken en zelfs kankercellen doden. De combinatie van jodium en selenium lijkt daarbij noodzakelijk.
- Bovendien kan het helpen beschermen tegen hart- en vaatziekten. Weinig selenium lijkt verband te houden met een verhoogd risico op hartziektes.
- Onderzoek laat zien dat een tekort verband houdt met schildklieraandoeningen zoals de ziekte van Hashimoto, waarbij de schildklier te langzaam werkt (hypothyreoïdie) doordat het immuunsysteem de schildklier aanvalt. Hierbij lijkt een supplement herstel te kunnen ondersteunen.
- Vanwege de antioxidantwerking is het belangrijk voor het immuunsysteem, wat merkbaar is bij o.a. HIV, maar ook griep, TBC en hepatitis C.
- Het kan helpen om astma te verminderen. Dit heeft te maken met de antioxidantwerking en het ontstekingsremmende effect.
- Ook kan het helpen voor een betere cognitieve functie en een lager risico op neurodegeneratieve ziekten zoals Alzheimer en Parkinson. Supplementen lijken de cognitieve prestaties van mensen met deze aandoeningen te kunnen verbeteren.
In welke voeding zit selenium?
Er zijn veel voedingsmiddelen waar selenium in zit. De hoeveelheid kan wel variëren, omdat de planten afhankelijk zijn van de hoeveelheid selenium die in de bodem zit (of in het water waarin de vissen zwemmen). We weten dat de bodem de laatste decennia behoorlijk verarmd is. Bovendien kan het per streek aanmerkelijk verschillen. Ook daarom is het belangrijk om gevarieerd te eten. Zo krijg je ook selenium vanuit diverse bronnen, samen met een scala aan andere voedingsstoffen, binnen. De volgende hoeveelheden zijn dan ook gemiddelden. Ik zet de belangrijkste bronnen op een rij, met de hoeveelheden per 100 gram product.
Paranoten – 1917 mcg (over paranoten kun je alles lezen in dit blog: https://www.deeetlijn.nl/paranoten-zijn-ze-gezond-en-hoeveel-mag-je-er-per-dag/
Inktvis – 66 mcg
Tong – 60 mcg
Tonijn – 57 mcg
Chiazaad – 55 mcg
Kreeft – 49 mcg
Sardines – 49 mcg
Zonnebloempitten – 49 mcg
Haring – 46 mcg
Makreel – 42 mcg
Ansjovis – 37 mcg
Cashewnoten – 37 mcg
Oesters – 36 mcg
Garnalen – 31 mcg
Zalm – 30 mcg
Hoeveel heb je ervan nodig?
We hebben, zoals gezegd, maar weinig selenium per dag nodig. De aanbevolen dagelijkse (minimale) hoeveelheid is in Nederland 50 mcg voor vrouwen en 60 mcg voor mannen. De maximum hoeveelheid ligt op 400 mcg. Met voeding alleen zul je niet snel teveel selenium binnenkrijgen. Pas wel op met paranoten. Een keer of een paar dagen achter elkaar een aantal tot een handje paranoten zal geen probleem zijn, maar als je dit langere tijd achter elkaar doet, kan het wel degelijk problemen opleveren. Bij suppletie moet je veel voorzichtiger zijn. De bovengrens voor volwassenen (uit voeding én suppletie) is 255 mcg per dag.
Wat zijn tekenen van overdosering van selenium?
De gevolgen van overdosering met selenium kunnen groot zijn. Je kunt dan denken aan de volgende symptomen:
- Haarverlies
- Duizeligheid
- Misselijkheid
- Braken
- Blozen, roodheid in het gezicht
- Beven
- Spierpijn
- Verhoging van cholesterolspiegel
In ernstige gevallen van vergiftiging met selenium kunnen hevige darmproblemen optreden en neurologische verschijnselen. Zelfs hartaanvallen en overlijden.
Zoals ik al noemde: bij normaal gebruik van voeding en evt. een lage dosering supplementen met selenium hoef je niet bang te zijn voor vergiftiging.
Wanneer kies je voor suppletie?
Vanwege de specifieke toepassingen en de nauwkeurigheid waarmee selenium gedoseerd moet worden is het mijn advies om alleen onder begeleiding van een (orthomoleculair) therapeut met kennis van zaken selenium als supplement te nemen.
Welke wisselwerking heeft selenium(suppletie) met medicatie?
Zoals bij veel supplementen heeft ook selenium een wisselwerking met sommige medicatie. Het is dus belangrijk om daarmee rekening te houden als je seleniumsuppletie overweegt.
- Corticosteroïden kunnen de uitscheiding van selenium verhogen en de seleniumstatus verlagen. Dit zorgt dan weer voor verminderde werkzaamheid van corticosteroïden (zoals puffers en prednison).
- Anticonceptie kan de hoeveelheid selenium in het lichaam verlagen.
- Selenium kan de werkzaamheid van statines verminderen
- Maagzuurremmers kunnen de opname van selenium remmen.
- Astralagus (een medicinale paddenstoel die ook als suppletie gebruikt wordt) verhoogt mogelijk de hoeveelheid selenium. Daarom moet je oppassen met seleniumsuppletie daarbij.
- Omega 3 verhoogt de opname van selenium.
- Bij chemotherapie is het van belang om alleen onder supervisie van een arts selenium supplementen te nemen vanwege de effecten.
Je ziet dat het belangrijk is om altijd het gebruik van selenium te melden bij arts of apotheker als je medicatie gebruikt, om vervelende, schadelijke effecten te voorkomen. Ga er niet zelf mee ‘rommelen’.
Wat zijn tekenen van een tekort?
Ook een tekort aan selenium kan vervelende klachten opleveren. Ik noem er enkele. Dit zijn wel veelal algemene symptomen. Het is dus niet gezegd dat seleniumtekort de oorzaak is, maar het is wellicht de moeite waard om eraan te denken.
- Veel coronapatiënten die ernstig ziek werden vaak een ernstig seleniumtekort hadden. Het is echter te simpel om te stellen dat dit de oorzaak was. Mogelijk speelt het wel een rol.
- Schildklierproblemen
- Verminderde weerstand
- Neerslachtigheid
- Spierpijn
- Vergeetachtigheid
- Broos haar en nagels; huidproblemen
Selenium is echt een ondergeschoven kindje als het gaat om mineralen en spoorelementen. Ten onrechte, want het heeft veel belangrijke functies. Het verdient altijd de voorkeur, zeker als je gezond bent, om het uit voeding te halen. In speciale situaties kun je suppletie, onder begeleiding van een deskundig therapeut, overwegen. In de Eetlijn Methode eten we gevarieerd, om ook voldoende selenium binnen te krijgen. Bovendien zit in de Dubbel M, het multi vitaminen en mineralencomplex van De Eetlijn, 100 mcg selenium. Dan zit je dus goed, ook als het gaat om selenium!
