Tegenwoordig kun je steeds vaker horen over het belang van biologische voeding. Het zou meer voedingsstoffen bevatten en minder risico op ziekte geven. Toch zijn er ook mensen die zeggen dat dat allemaal onzin is. In dit blog neem ik je mee in de feiten: wat biologische voeding is, de voor- en nadelen en hoe ik ertegenaan kijk.
Wat is biologische voeding?
In Nederland mag een product biologisch heten als het geproduceerd is onder strikte normen. Die omvatten respect voor het milieu, dierenwelzijn en de natuurlijke kringloop. Daarbij worden geen synthetische meststoffen en chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt. Biodiversiteit is een belangrijk aandachtspunt. Ook vindt er geen genetische modificatie plaats. Bij het dierenwelzijn gaat het om extra ruimte, toegang tot buitenruimte en minder of geen gebruik van antibiotica. Bij bewerkte producten worden er geen kunstmatige kleur-, geur- en smaakstoffen gebruikt.
Hoe herken je biologische producten?
In de Europese Unie mag een product alleen biologisch heten als het ook gecertificeerd is volgens de genoemde regels. Je herkent die producten aan het keurmerk: een groen blaadje met sterren. Dit geldt zowel voor onbewerkte groente, fruit en vlees als voor bewerkte producten die je vindt in de natuurwinkel en supermarkt.
Wat is biologisch- dynamische landbouw?
Bij biologisch-dynamische landbouw gaat het nog een stapje verder dan bij biologisch. Het is een vorm van biologische landbouw die gebaseerd is op de antroposofische principes van Rudolf Steiner, met een sterke focus op de samenhang tussen bodem, plant, dier, mens en kosmos. De boerderij is daarbij een zelfvoorzienend ecosysteem: alle elementen (dieren, planten, bodem) staan met elkaar in verbinding en ondersteunen elkaar. Ook spelen spirituele en kosmische aspecten een rol, zoals de stand van de planeten tijdens zaaien en oogsten. De strenge eisen gaan verder dan die van de ‘gewone’ biologische landbouw. Het bijbehorende keurmerk is dat van Demeter.
Redenen om voor biologisch te kiezen
Je kunt verschillende aspecten belangrijk vinden, waardoor je kiest voor biologisch. Ik noem er enkele.
- Milieu en dierenwelzijn. Dit is geen directe winst voor jezelf, maar natuurlijk is het wel goed om verder te kijken dan alleen je eigen kleine wereld.
- Door biologisch te eten belast je je lichaam minder met schadelijke stoffen. In een wereld waarin er heel veel buiten onze eigen invloedssfeer ligt, is het fijn dat je wel zelf deze stap kunt zetten. Het geeft minder belasting voor de lever.
- Veel bestrijdingsmiddelen hebben een hormoonverstorende werking. Dat kan leiden tot een veelheid aan klachten.
- Biologische voeding bevat meer voedingsstoffen.
- Biologische landbouw is beter voor de omliggende natuur.
- Ook is biologische landbouw veel beter voor de grond. Het draagt bij aan biodiversiteit en veel minder uitputting van de bodem.
- Bij biologische landbouw is er veel minder uitstoot van broeikasgassen en ammoniak.
- Sommige mensen geven aan dat ze zich beter voelen door het gebruik van biologische voeding.
- Biologische voeding ondersteunt vaak lokale boeren en duurzame praktijken, wat bijdraagt aan de plattelandsontwikkeling.
Nadelen van biologische voeding
Naast voordelen hoor je ook vaak nadelen van biologische producten:
- Het is duur(der).
- Biologische voeding zou nauwelijks meer voedingsstoffen bevatten.
- Ook bij biologische voeding gebruiken de boeren bestrijdingsmiddelen, al zijn die van andere aard. Sommige van die middelen lijken een langer en schadelijker effect te hebben.
- De milieu impact van biologische producten is per hectare weliswaar minder, maar groter per kilogram, omdat de opbrengst vaak lager is.
Bevat biologische voeding meer voedingsstoffen?
Bij onderzoek van biologische producten blijkt dat er niet heel veel verschillen zijn in voedingswaarde tussen biologische en niet biologische producten. Bij sommige voedingsmiddelen zien onderzoekers wel kleine verschillen. Zo zit in een bepaalde soort biologische tomaten net iets meer vitamine C. Maar al die kleine verschillen zouden niet voldoende zijn om onze gezondheid positief te beïnvloeden. Bij dierlijke producten ligt het iets anders. Daarbij geeft juist het aspect van dierenwelzijn – de ruimte om te bewegen – het verschil in gezondheidswaarde. Een dier dat tijdens zijn leven heeft kunnen rennen, buiten scharrelen of vliegen bevat doorgaans meer omega 3 vetzuren dan dieren die op stal of in een kleine ruimte hebben gestaan. Daarom beveel ik altijd biologische eitjes aan.
Is biologische voeding gezonder?
Een ander aspect van gezondheid wat ik al noemde, is het verminderen van het effect van bestrijdingsmiddelen wanneer je biologisch eet. Dit is wel een heel belangrijke reden om voor biologisch te kiezen. De laatste tijd is het verschillende keren in het nieuws geweest: reguliere groenten en fruit zijn niet geschikt om babyvoeding van te maken omdat de normen voor de hoeveelheid resten van pesticiden overschreden worden. Natuurlijk ligt het voor baby’s nog veel gevoeliger dan voor volwassenen maar het is een teken aan de wand. Waarom zou je je lichaam belasten met al die resten van bestrijdingsmiddelen? Er zijn inderdaad normen maar er is daarbij geen rekening gehouden met de stapeling van de verschillende bestrijdingsmiddelen. Ook komen er steeds meer berichten over de schade die ze aan kunnen richten, o.a. het verband met de ziekte van Parkinson. Biologische voeding is wat dit betreft dus absoluut gezonder!
En de bestrijdingsmiddelen in de biologische teelt dan?
In de biologische landbouw worden ook gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. Ook die kunnen schadelijk zijn. Verschillende onderzoeken laten zien dat bepaalde middelen ook een negatieve invloed kunnen hebben op gezondheid en milieu. Dit geldt ook voor de zgn. natuurlijke vijanden (zoals sluipwespen) die gebruikt worden in de biologische landbouw. Wel wordt er zo min mogelijk gebruik gemaakt van bestrijdingsmiddelen in de biologische landbouw. Wat bestrijdingsmiddelen betreft is biologisch-dynamische voeding of uit eigen tuin de beste optie.
Moet voeding altijd gecertificeerd zijn om biologisch te kunnen zijn?
Er zijn boeren die volgens de regels van biologische voeding (soms nog strenger) hun gewassen verbouwen maar ervoor kiezen om hun bedrijf niet te laten certificeren met het keurmerk. Vaak is dat een financiële kwestie: het kost handenvol geld, elk jaar weer. Als je bij de boer kunt kopen, vraag dan na hoe hij zijn gewassen verbouwt, of hij kunstmest en bestrijdingsmiddelen gebruikt etc.
Het komt uit de bio-winkel, dus het is een verantwoord product?
Er is een wijdverbreid misverstand dat alles wat uit de bio-winkel komt en het BIO keurmerk heeft een gezond product is. Het gaat altijd om de ingrediënten, afkomstig uit de biologische landbouw of niet. Ook in de biowinkel liggen veel bewerkte producten die veel suiker, minder gezonde vetten en toevoegingen bevatten. Deze toevoegingen mogen niet synthetisch zijn maar dat betekent nog niet dat het product goed is voor je gezondheid! Lees dus altijd het etiket.
Zijn biologische producten uit de supermarkt ok?
Als een product in de supermarkt het logo biologisch heeft, kun je ervan uitgaan dat het biologisch verbouwd is of gemaakt is van biologische ingrediënten. Blijf natuurlijk wel altijd etiketten lezen! Wel kan het zo zijn dat meer bewerkte producten afkomstig zijn uit massaproductie en daarmee iets minder gezond zijn dan vergelijkbare producten uit de bio-winkel. Een voorbeeld daarvan is de meeste yoghurt. In de supermarkt komt dit veelal uit fabrieken waar de productie sneller verloopt, waardoor er minder probiotica een kans krijgen. In de biowinkel vind je Streekzuivel uit kleinere fabrieken met meer tijd voor het fermentatieproces.
De EetLijn en biologische voeding
De EetLijn Methode schrijft geen biologische voeding voor. Wel is er de voorkeur voor biologische voeding, vooral vanwege het verminderen van de belasting van de lever en minder hormoonverstorende stoffen. Dit is wel een heel belangrijke pre die biologische voeding heeft. Biologische eitjes staan ook met stip op 1. Verder beveel ik altijd aan om de groenten en fruit uit de ‘dirty dozen’ echt biologisch te kopen. De producten uit de ‘Clean fifteen’ kun je dan wel weer regulier kopen als je dat wilt. Op de website van PAN (Pesticide Action Network Netherlands) kun je hier info over vinden. https://www.pan-netherlands.org/eetwijzer/
Tot slot
Als het gaat om de keuze voor biologisch, zijn er veel aspecten die een rol spelen. Het ligt allemaal niet zo zwart-wit als het lijkt. Onderzoek naar de invloed van biologische voeding op onze gezondheid is niet zo makkelijk:
- Het gaat om invloed op de lange duur.
- Bij onderzoeken hiernaar is het moeilijk vergelijken van het ene en het andere product en binnen productgroepen.
- Er spelen allerlei belangen mee.
In ieder geval bevat het minder resten van bestrijdingsmiddelen die allerlei klachten kunnen geven, vooral op langere termijn. Mijn advies is dus om bij jezelf na te gaan wat je belangrijk vindt en wat jouw portemonnee toelaat. Ga bewust met voeding om en gooi niets weg. Wellicht merk je dan ook dat biologische voeding, met zorg gekocht en klaargemaakt, minder kost dan je altijd gedacht hebt!
