Het zijn bekende medicijnen: antibiotica. Voor de een is ‘een kuurtje’ iets waar je snel naar vraagt bij de huisarts, voor de ander is het een paardenmiddel dat pas in het uiterste geval aan de orde komt. Maar wat zijn nu eigenlijk antibiotica en wat zijn de voor- en nadelen ervan? En… misschien nog veel interessanter: wat kun je doen met voeding om geen antibioticakuur nodig te hebben?
Wat zijn antibiotica?
Bacteriële infecties kun je bestrijden met medicijnen: antibiotica. Letterlijk betekent het: tegen levende organismen. Strikt genomen klopt dat dus niet, want infecties door virussen en schimmels reageren niet op antibiotica. Verkoudheid en griep (meestal virusinfecties) kun je dus niet bestrijden met antibiotica. Sommige antibiotica doden bacteriën, andere soorten remmen de groei van bacteriën. Elke soort antibioticum (meervoud is antibiotica) werkt tegen een bepaalde groep bacteriën. Er zijn antibiotica die specifiek tegen één soort bacterie werken (smalspectrum) en antibiotica die tegen verschillende soorten bacteriën werkzaam zijn (breedspectrum antibiotica).
De geschiedenis van antibiotica
Antibiotica bestaan nog niet eens een eeuw. In 1928 ontdekte de Britse arts Alexander Fleming het eerste antibioticum: penicilline. Dit werd afgescheiden door een bepaalde penseelschimmel. Fleming wilde zijn ontdekking uit idealisme niet patenteren. Daarom werd het niet in productie genomen door de farmaceutische industrie. In 1941 kwamen er publicaties over de toepassing van penicilline bij mensen. In die tijd werd het vooral bij gewonden door de oorlog toegepast. Het leek een wondermiddel te zijn… In 1943 kwam de ontdekking van streptomycine, dat effectief bleek tegen tuberculose. Zo werden steeds meer antibiotica ontwikkeld tegen verschillende (soorten) infecties. In de decennia na de Tweede Wereldoorlog schreven artsen steeds vaker antibiotica voor. En… het heeft ook inderdaad vele mensen het leven gered.
Nadelen van antibiotica
Er zitten echter ook schaduwkanten aan het gebruik van antibiotica. Ik zet de belangrijkste nadelen op een rij.
- Antibiotica vallen niet alleen de ziekteverwekkende bacteriën aan, maar ook de nuttige bacteriën in onze darmen. Daardoor raakt het evenwicht verstoord. Dat kan vervelende klachten geven. Het kan heel lang duren voordat het evenwicht hersteld is.
- Ook hebben antibiotica vaak veel vervelende bijwerkingen, zoals diarree en allergische reacties. Sommige mensen zijn heel gevoelig voor antibiotica. In de bijsluiter vind je een lijst van de meest voorkomende bijwerkingen. Dat is vaak niet mis!
- In toenemende mate is er sprake van antibiotica resistentie. Dit komt o.a. doordat er bacteriën over kunnen blijven die minder gevoelig zijn voor de antibiotica. Ze kunnen zich aanpassen, waardoor ze resistent worden. Die resistentie kun je zelfs doorgeven aan anderen. Als iemand een infectie oploopt met een resistente bacterie, werkt het antibioticum niet of minder goed. Dit is vooral een gevaar voor mensen met een verminderde weerstand, zoals in ziekenhuizen en verpleeghuizen.
Zijn antibiotica nodig?
Soms is het onontkoombaar dat je een antibioticakuur gebruikt. Als je lichaam niet in staat is om een bacteriële infectie het hoofd te bieden of wanneer dat gevaarlijk is, kan antibiotica levensreddend zijn. Gelukkig schrijven artsen in Nederland niet zo snel meer antibiotica voor, vooral vanwege antibioticaresistentie. Het kan, als je verder gezond bent, meestal geen kwaad om even af te wachten of je lichaam de infectie zelf opruimt. Als echter je klachten niet over gaan of zelfs erger worden, is het altijd verstandig om te overleggen met je huisarts!
Wat kun je doen om de schade te beperken als je toch een antibioticakuur moet nemen?
Om de schade, die de antibiotica veroorzaakt in je darmen, zoveel mogelijk te beperken, zijn er een aantal maatregelen die je kunt treffen. Ik noem er enkele.
- Neem voeding die rijk is aan probiotica, zoals zuurkool, vers gefermenteerde yoghurt of kefir en kimchi.
- Je kunt een probiotica supplement gebruiken. De probiotica uit de webshop heeft bewezen nut tijdens/na een antibiotica kuur https://shop.deeetlijn.nl/product/probiotica/. Zorg er wel voor dat je het apart van de antibiotica inneemt, met een aantal uren tussentijd.
- Eet voeding met prebiotische vezels. Dat zijn vezels die als voeding dienen voor de darmbacteriën. Je vindt ze in veel soorten groente en fruit, noten, psylliumvezels, resustent zetmeel.
- Pre- en probiotica kunnen elkaar versterken. De combinatie is dus aan te bevelen.
Wat biedt de natuur aan antibiotica?
Het is werkelijk bijzonder dat heel veel voeding ook eigenschappen heeft die micro organismen die infecties kunnen veroorzaken te lijf kunnen gaan. Daarbij gaat het niet alleen om bacteriën, maar ook om virussen en schimmels. Beginnende infecties zijn daarmee vaak te bestrijden. Als je verder gezond bent, kun je dan erger voorkomen. Het is zelfs mogelijk om met deze voedingsmiddelen te voorkomen dat je ziek wordt. Preventie van de bovenste plank dus. Gewoon uit je (keuken) kast! Natuurlijk heeft het voorkomen van infecties met meer te maken: ook de weerstand tegen ziekte (het immuunsysteem) speelt een rol. Daarover kun je meer lezen in dit blog: https://www.deeetlijn.nl/het-immuunsysteem-super-belangrijk-om-af-en-toe-een-flinke-boost-te-geven/
Voeding met eigenschappen om schadelijke micro organismen te bestrijden
Ik noem een aantal gangbare producten die je kunnen helpen.
- Knoflook heeft zowel eigenschappen die kunnen helpen tegen bacteriën als tegen virussen en schimmels. Dit komt door de zwavelhoudende verbinding allicine. Het is o.a. werkzaam tegen infecties door de bacterie E.coli die o.a. urineweginfecties kan veroorzaken, evenals bij griep en verkoudheid.
- Uien bevatten ook allicine, maar wel in mindere mate dan knoflook. Ook bevatten uiten quercetine, wat desinfecterende werking heeft. Je kunt het o.a. toepassen in uienthee.
- Gember: de gingerolen vormen de belangrijkste stof in gember die ontstekingsremmend, antibacterieel én pijnstillend werkt. Gingerolen remmen de groei van bacteriën als Helicobacter pylori, die maaginfecties kan geven. Vandaar dat gember een beproefd middel bij maagklachten is. Je kunt het in je eten verwerken of er thee van maken. Als je het raspt komen er meer gingerolen vrij.
- Tijm en salie, vooral als etherische olie (maar ook als kruid) zijn effectief bij verkoudheid. Ze remmen de groei van de ziekteverwekkers én maken slijm in de longen los.
- Oregano (als etherische olie) kan werken bij infecties in het maag-darmkanaal en als middel tegen schimmels (bijv. voetschimmel of schimmelnagels). Ook kan het helpen tegen candida overgroei.
- Kurkuma kan helpen tegen ontstekingen in de maag vanwege de stof curcumine. Als je het tegelijk met zwarte peper en vet neemt, is de opname (en dus de werkzaamheid) hoger.
- Kool(soorten) bevatten ook veel zwavelverbindingen. Dit is het geval bij alle kruisbloemige groenten (broccoli, bloemkool, spruitjes enz). Ze werken antibacterieel. Bekend is dat broccoli de bacterie Helicobacter pylori kan helpen bestrijden.
- Appelazijn heeft antiseptisch effect.
- Cranberries bevatten de stof D-mannose, die kan helpen bij een beginnende blaasontsteking. Nog werkzamer is de weekkuur met D-mannose zoals die te vinden is in De EetLijnShop.
- Oost-Indische kers kan hierbij ook helpen vanwege antibacteriële en antivirale eigenschappen.
- Rauwe kokosolie werkt tegen virussen, schimmels en bacteriën. Dit is dus de niet-ontgeurde, biologische versie!
- Gefermenteerde voeding helpt het evenwicht in het microbioom te herstellen, mede door het bestrijden van (teveel) schadelijke micro organismen, o.a. Candida.
- Kruidnagel is van oudsher een huismiddeltje bij kiespijn. Dit werkt door de werkzame stof eugenol, die ontstekingsremmend is. Vooral als etherische olie is dit zeer krachtig, ook tegen schimmelnagels. Let er wel op dat je etherische olie altijd moet verdunnen voor gebruik!
- Groene thee bevat veel polyfenolen, die ontstekingsremmend werken tegen bacteriële infecties, o.a. bij urineweginfecties.
- Peterselie(thee) heeft een vochtafdrijvend effect. Er zijn onderzoeken die erop wijzen dat dit kan helpen bij een urineweginfectie.
- Kamille is ook al een oud middel dat ontstekingsremmend werkt en antibacteriële eigenschappen heeft. Het kan gebruikt worden bij o.a. verkoudheid.
- Muntthee kan gebruikt worden als natuurlijk middel tegen urineweginfecties.
- Ceylon kaneel bevat verschillende actieve, krachtige stoffen: cinnamaldehyde, eugenol en kaneelzuur. Deze bestanddelen werken samen tot krachtig hulpmiddel te maken om sommige bacteriële infecties te bestrijden, o.a. door E.coli en Staphylococcus aureus. Er zijn studies die aantonen dat Ceylon kaneel in sommige gevallen zelfs beter werkt dan antibiotica.
- Olijfolie is door de stof Oleocanthal een natuurlijke ontstekingsremmer.
Kun je deze voedingsmiddelen veilig toepassen?
In het algemeen hoef je bij het normaal gebruik in je voeding niet bang te zijn dat je teveel binnen krijgt van de genoemde producten. Pas echter wel op met het gebruik van etherische olie als je een antibiotica kuur hebt. Sommige oliën kunnen ervoor zorgen dat de antibiotica eerder uit het lichaam verwijderd wordt en daardoor minder werkzaam is. Dit kan dan weer resistentie in de hand werken. Ook zijn sommige van de genoemde producten als supplement te koop. Mijn advies is om daar niet zelf mee te experimenteren. Vraag hulp van een deskundige orthomoleculair therapeut en controleer of er een wisselwerking is met evt. medicijnen die je gebruikt. En nogmaals de waarschuwing: als je een ontsteking hebt en deze middelen niet helpen en/of je merkt dat je je ziek(er) voelt, raadpleeg dan een arts, zeker bij een urineweginfectie of longproblemen.
Een praktische toepassing
Tot slot geef ik je een praktische toepassing. Als je keelpijn hebt, kan dat een voorbode zijn van een (heftige) verkoudheid. Wat je dan kunt doen? Een zgn. Golden milk maken. Het is een combinatie van verschillende producten: wat geraspte gember, een theelepel kurkumapoeder, wat zwarte peper, kaneel, een eetlepel kokosolie, een eetlepel citroensap, een eetlepel Green Sweet Syrup Gold en een mok heet water of sojamelk. Dat blender je goed door elkaar en drink het op. Zo kun je op een eenvoudige manier een verkoudheid voorkomen. Simpel en doeltreffend.
EetLijn Voeding
Als je De EetLijn al een tijdje volgt, zal je wellicht opgemerkt hebben dat veel van de genoemde producten regelmatig in de recepten terugkomen. De voeding die we in De EetLijn Methode gebruiken zit vol antioxidanten (ontstekingsremmende voeding dus) én voeding die helpt om infecties te bestrijden. Denk daarbij aan gefermenteerde voeding, koolsoorten en specerijen als gember, kurkuma en kaneel. Daarnaast natuurlijk het gebruik van olijfolie en kokosolie. Kortom: ook wat betreft natuurlijke antibiotica zit je bij De EetLijn goed!
