Wat is ghee?

Ghee is een gezuiverde vorm van boter, waarbij melkbestanddelen zoals lactose, caseïne en water volledig zijn verwijderd. Wat overblijft is een goudgele, aromatische olie met een hoge concentratie verzadigde vetzuren en vetoplosbare vitamines. Het proces van klaren (het verwijderen van de genoemde bestanddelen) zorgt ervoor dat ghee een hoger rookpunt heeft dan gewone boter. Hierdoor is het beter bestand tegen verhitting. In de Ayurveda wordt ghee al duizenden jaren gezien als een voedend, versterkend en zelfs therapeutisch vet. Daarnaast wordt het vaak gebruikt door mensen die gevoelig zijn voor lactose of caseïne, omdat deze eiwitten vrijwel volledig uit het eindproduct verdwijnen. Toch kan niet iedereen met een zuivelallergie het verdragen.

Waar komt het vandaan?

Ik noemde al dat de ayurveda gebruik maakt van ghee.  Het heeft zijn oorsprong in het Indiase subcontinent, waar het al meer dan 3000 jaar wordt gebruikt in de keuken, geneeskunde en religieuze rituelen. In India, Pakistan, Nepal en Bangladesh is het een basisproduct dat in vrijwel elk huishouden aanwezig is. Het wordt gebruikt om te bakken, te frituren, om kruiden in te bakken en als drager voor medicinale kruiden in de Ayurveda. Vanuit India verspreidde het gebruik van ghee zich naar het Midden-Oosten, waar het bekendstaat als samna of samneh. In Noord-Afrika wordt een vergelijkbaar product gemaakt, soms met kruiden gefermenteerd, zoals smen in Marokko.

Wat is het verschil tussen ghee en roomboter?

Hoewel ghee en roomboter dezelfde oorsprong hebben, zijn ze chemisch en culinair gezien behoorlijk verschillend. Roomboter bevat ongeveer 80 procent vet, 15 tot 18 procent water en 1 tot 2 procent melkeiwitten. Ghee bestaat voor bijna 100 procent uit vet. In ghee zijn lactose en caseïne vrijwel volledig verwijderd, waardoor het vaak beter wordt verdragen. Roomboter verbrandt rond 150 graden Celsius, terwijl ghee pas rond 230 graden Celsius verbrandt. Het heeft een nootachtige, licht karamelachtige smaak door de Maillard-reactie tijdens het klaren. Daarnaast is het lang houdbaar, zelfs buiten de koelkast, omdat water en eiwitten ontbreken. Deze verschillen maken ghee tot een veelzijdiger vet voor koken op hoge temperatuur en voor mensen die zuivel minder goed verdragen.

Waarom is het zo populair?

De laatste decennia heeft ghee een opmars gemaakt in Westerse landen. De populariteit is sterk toegenomen, vooral binnen de gezondheids-, fitness- en culinaire wereld. Daar zijn meerdere redenen voor.

1. Ten eerste heeft het een hoge hittebestendigheid. Het oxideert minder snel dan veel plantaardige oliën, waardoor er minder schadelijke stoffen ontstaan tijdens bakken en braden.
2. Ook vermijden steeds meer mensen lactose of caseïne. Ghee biedt een alternatief zonder de smaak van boter te verliezen.
3. Een andere reden is dat Ayurveda aan invloed gewonnen heeft in het Westen. Ghee wordt daarin gezien als een voedend, rustgevend vet dat helpt bij het herstel van het lichaam.
4. Daarnaast past het perfect in vetrijke voedingspatronen zoals keto, paleo en low-carb diëten. Het bevat geen koolhydraten en is rijk aan verzadigde vetten.
5. Tot slot is het culinair zeer veelzijdig en geeft het gerechten een diepe, rijke smaak.

Waar let je op als je het koopt?

Niet alle ghee is gelijk. De kwaliteit kan sterk variëren. Daarom zijn er een paar aspecten waar je op kunt letten.

• Let vooral op de bron van de boter. Idealiter komt de boter van grasgevoerde koeien. Dit verhoogt het gehalte aan omega-3, CLA en vitamine K2.
• Ook de productiemethode is belangrijk. Traditioneel geklaarde ghee wordt langzaam verhit, waardoor de smaak voller is. Industriële ghee wordt soms chemisch verwerkt.
• Goede ghee is goudgeel, helder en ruikt licht nootachtig.
• Verpakking in glas heeft de voorkeur boven plastic, omdat vetten gevoelig zijn voor migratie van stoffen.
• Pure ghee bevat maar één ingrediënt: boter. Wil je de hoogste kwaliteit, kies dan voor biologische ghee van grasgevoerde koeien.

Hoe kun je zelf ghee maken?

Het is ook goed mogelijk om het zelf te maken. Dat is verrassend eenvoudig en vaak goedkoper dan kant-en-klaar kopen. Je hebt  daarvoor nodig:

• 500 gram ongezouten roomboter nodig, bij voorkeur biologisch en grasgevoerd
• Een pan met dikke bodem
• Een fijne zeef of kaasdoek
• En een glazen pot.

Het werkt als volgt: Smelt de boter op laag vuur. Laat het zachtjes pruttelen. De boter zal in drie lagen uiteenvallen: schuim bovenop, heldere goudgele olie in het midden en melkeiwitten op de bodem. Schep het schuim af met een lepel. Laat de eiwitten karamelliseren op de bodem voor extra smaak, maar laat ze niet verbranden. Giet de heldere olie af door een zeef of kaasdoek in een glazen pot. Laat afkoelen en sluit de pot. Het blijft maanden goed buiten de koelkast, mits droog en donker bewaard.

Wat kun je ermee doen in de keuken?

En dan natuurlijk de belangrijke vraag hoe je het kunt gebruiken. Het is een van de meest veelzijdige vetten die er zijn.

1. Het is perfect voor bakken en braden van vlees, groenten, eieren en pannenkoeken.
2. Door het hoge rookpunt is het ideaal voor frituren en geeft het een bijzonder krokant resultaat.
3. Je kunt het ook op brood smeren als alternatief voor boter.
4. Sommige mensen gebruiken het in koffie of thee, bijvoorbeeld in bulletproof koffie (boterkoffie).
5. Ook in zoete gerechten zoals baklava, halva of koekjes komt het goed tot zijn recht.
6. Het geeft gerechten een warme, volle smaak die moeilijk te evenaren is met andere vetten.

Welke voedingsstoffen bevat ghee?

Ik noemde al dat ghee een heel gezond vet is is. Ook al bestaat ghee bijna volledig uit vet, bevat het een aantal waardevolle micronutriënten:

• Vitamine A, belangrijk voor ogen, huid en immuunsysteem.
• Vitamine D ondersteunt botten en hormoonbalans.
• Ook Vitamine E, dat is een krachtige antioxidant.
• Vitamine K2 speelt een essentiële rol in calciumtransport en botgezondheid.
• CLA, geconjugeerd linolzuur, dat kan bijdragen aan vetverbranding en ontstekingsremming.
• Ook bevat het butyraat, een korteketenvetzuur dat de darmwand voedt.

Hierbij is het wel belangrijk te weten dat de exacte samenstelling afhangt van de voeding van de koe. Grasgevoerde koeien leveren significant hogere niveaus van omega-3, CLA en K2.

Wat kan ghee betekenen voor je gezondheid?

Binnen de orthomoleculaire geneeskunde wordt ghee gezien als een waardevol vet dat verschillende systemen in het lichaam kan ondersteunen. Je kunt daarbij denken aan de volgende aspecten:

1. Het butyraat in ghee is een belangrijke brandstof voor darmwandcellen. Het kan helpen bij herstel van de darmwand, vermindering van laaggradige ontstekingen en ondersteuning van de darmbarrière.
2. Vetten zijn essentieel voor de productie van steroïde hormonen. Ghee levert stabiele verzadigde vetten en vetoplosbare vitamines die hierbij een rol spelen. CLA en butyraat hebben beide ontstekingsremmende eigenschappen, wat gunstig kan zijn bij chronische ontstekingsprocessen.
3. Ghee bevat voornamelijk korte en middellange vetzuren die snel worden omgezet in energie, zonder bloedsuikerschommelingen.
4. Vetoplosbare vitamines worden beter opgenomen in aanwezigheid van vet, en ghee fungeert als een uitstekende drager.
5. Volgens Ayurveda voedt ghee de levenskracht, ondersteunt het de spijsvertering en werkt het kalmerend op het zenuwstelsel. Hoewel dit traditioneel is, sluit het verrassend goed aan bij moderne inzichten over vetten en zenuwstelselregulatie.

Welke nadelen heeft ghee?

Hoewel ghee veel voordelen heeft, is het geen wondermiddel. Er zijn enkele aandachtspunten.

• Ghee is hoog in verzadigd vet. Voor sommige mensen kan een hoge inname van verzadigd vet ongunstig zijn, vooral bij bestaande hart- en vaatziekten. De wetenschap hierover is verdeeld, maar voorzichtigheid is verstandig.
• Het is calorierijk en overmatig gebruik kan bijdragen aan gewichtstoename.
• Hoewel lactose en caseïne grotendeels verwijderd zijn, kunnen sporen aanwezig blijven. Bij ernstige allergieën is voorzichtigheid geboden.
• Goedkope ghee kan afkomstig zijn van industriële boter, soms zelfs gemengd met plantaardige oliën. Dit vermindert de gezondheidsvoordelen.
• Ook al heeft het een hoog rookpunt, het kan nog steeds verbranden. Verbrand vet is altijd schadelijk.

De EetLijn Methode en Ghee

Ghee is een bijzonder vet met een indrukwekkend voedingsprofiel en een breed scala aan toepassingen in de keuken. Het past dus prima bij de EetLijn methode. Zoals met alles in voeding draait het om kwaliteit, variatie en balans. Ghee kan een prachtig onderdeel zijn van je gezonde voedingspatroon, zoals De EetLijn. We gebruiken het als één van de verschillende veilige vetten. En daar genieten we van!

Het bericht Ghee: Wat is het, waarom is het zo populair en 5 voordelen voor je gezondheid verscheen eerst op De EetLijn.

Ontlasting

Stoelgang, ontlasting, we hebben er allemaal mee te maken. De één vaker dan de ander en de één met meer moeite dan de ander. Als het allemaal ‘vanzelf’ gaat, sta je er niet zo bij stil. Maar als je bijvoorbeeld obstipatie of diarree hebt, besef je opeens dat het helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Er kan trouwens nog veel meer ‘mis’ gaan bij de vorming van de ontlasting. Een gezonde ontlasting is heel belangrijk: het weerspiegelt (voor een groot deel) ook de gezondheid van de darm, en daarmee de algehele gezondheid. Hoog tijd dus voor een praatje poep, om het even plat te zeggen.

Wat is ontlasting en waaruit bestaat het?

Ontlasting, ook wel feces of stoelgang genoemd, is het eindproduct van onze spijsvertering. Hoewel veel mensen er liever niet te veel bij stilstaan, is ontlasting een van de meest waardevolle signalen die het lichaam geeft over de gezondheid van het spijsverteringsstelsel, het microbioom en zelfs het immuunsysteem. Ontlasting bestaat gemiddeld voor ongeveer 75 procent uit water. De overige 25 procent bestaat uit onverteerbare voedselresten, bacteriën (zowel levende als dode), slijm, vezels, galpigmenten (zoals billirubine), mineralen en cellen die vanuit de darmwand zijn afgestoten. De precieze samenstelling verschilt per persoon en per dag, afhankelijk van wat je eet en drinkt (en hoeveel), stress, medicatie en de staat van het microbioom.

Wat laat de ontlasting zien over je gezondheid?

Ik noemde al dat de ontlasting eigenlijk een weerspiegeling is van je gezondheid. Het laat zien hoe goed (of hoe slecht…) het lichaam voedingsstoffen opneemt en afvalstoffen afvoert. Een gezonde stoelgang laat zien dat de darmflora in balans is, dat de darmwand goed functioneert en dat het lichaam voldoende vezels, vocht en micronutriënten binnenkrijgt. Wanneer ontlasting verandert in structuur, kleur of geur, kan dat een signaal zijn dat er iets uit balans is, zoals een tekort aan bepaalde voedingsstoffen, een verstoring van de darmflora of een ontstekingsproces. Dit zijn dus signalen die je zelf kunt waarnemen. Reden genoeg dus om na de grote boodschap eens achterom te kijken!

Waarom is het belangrijk je ontlasting en stoelgang gezond te houden?

Een gezonde stoelgang is essentieel voor het algehele welzijn. De darmen spelen een cruciale rol in de opname van voedingsstoffen, de afvoer van afvalstoffen en de regulatie van het immuunsysteem. Ongeveer 70 procent van het immuunsysteem bevindt zich in de darmwand. Wanneer de stoelgang niet optimaal is, kan dit leiden tot ophoping van afvalstoffen, verstoring van de darmflora en irritatie van de darmwand. Dit kan op zijn beurt weer bijdragen aan vermoeidheid, huidproblemen, hormonale disbalans, stemmingsklachten en een verminderde weerstand. Problemen met de stoelgang zijn dus vaak allereerst een teken dat het lichaam onvoldoende voedingsstoffen krijgt om optimaal te functioneren. Je kunt dan denken aan tekorten aan vezels, magnesium, omega-3 vetzuren of bepaalde B-vitamines. Daarnaast kan een verstoorde stoelgang leiden tot een verhoogde belasting van de lever, omdat afvalstoffen minder efficiënt worden afgevoerd. Het onderhouden van een gezonde stoelgang is dus niet alleen belangrijk voor comfort, maar ook voor de algehele gezondheid op de lange termijn, omdat alles met elkaar verbonden is in het lichaam.

De Bristol stool chart en gezonde ontlasting?

Maar ja, wat is dan een gezonde ontlasting en hoe omschrijf je dat? Daarvoor is de Bristol Stool Chart ontwikkeld. Het is een internationaal gebruikte indeling die zeven types ontlasting onderscheidt op basis van vorm en consistentie. Het is een praktische manier om snel inzicht te krijgen in de gezondheid van de stoelgang. Deze zeven types ontlasting zijn:
Type 1: harde keutels, moeilijk uit te scheiden
Type 2: klonterige, worstvormige ontlasting
Type 3: worstvormig met barstjes aan de buitenkant
Type 4: gladde, zachte, worstvormige ontlasting
Type 5: zachte, duidelijke stukjes met scherpe randen
Type 6: papperige ontlasting
Type 7: volledig vloeibare ontlasting
De meest gezonde ontlasting is type 3 en vooral type 4. Deze types wijzen op een goede balans tussen vocht, vezels en darmactiviteit. Het is een teken dat de darmen voldoende prebiotische vezels krijgen (voeding voor de darmflora). De darmflora is dan in balans en de peristaltiek (de knijpende beweging van de darmen) werkt goed. Type 1 en 2 duiden vaak op verstopping, onvoldoende vochtinname of te weinig vezels. Type 5 tot 7 kunnen wijzen op irritatie van de darmen, voedselintoleranties, infecties of een verstoorde darmflora.

Waarop kan de kleur wijzen?

Niet alleen de consistentie, maar ook de kleur van de ontlasting geeft informatie. De kleur van ontlasting wordt voornamelijk bepaald door galpigmenten, maar kan ook beïnvloed worden door voeding, supplementen en de gezondheid van de lever en galblaas. Als de kleur van de ontlasting langdurig anders is, kan dit zeker reden zijn voor een bezoek aan je huisarts.

• Bruin: dit is de normale kleur en wijst op een gezonde spijsvertering.
• Lichtbruin of geel: kan wijzen op een snelle passage door de darmen, vetmalabsorptie of een tekort aan gal.
• Groen: vaak veroorzaakt door bladgroenten, chlorofyl of een snelle darmpassage. Je kunt dit vaak goed waarnemen als je (veel) spinazie hebt gegeten.
• Zwart: kan komen door ijzersupplementen of bietjes, maar ook door bloed uit de bovenste delen van het spijsverteringskanaal. Mensen die een maagbloeding hebben gehad krijgen daarna vaak zwarte, plakkerige ontlasting, met een heel kenmerkende geur. Dit heet melaena.
• Rood: vaak door rode bieten of kleurstoffen, maar kan ook wijzen op bloed uit de dikke darm of aambeien.
• Grijs of kleikleurig: kan duiden op een galwegprobleem of leverbelasting. Deze ontlasting wordt in medisch jargon ook wel stopverfontlasting genoemd, naar de kleur.

Wat kan de geur zeggen?

Nee, ontlasting ruikt niet naar viooltjes…  Het ruikt van nature. Maar als het echt extreem stinkt of als er plotseling veranderende geuren zijn, kan dit wijzen op problemen met de spijsvertering. Een zeer sterke, penetrante, rottings geur kan wijzen op slechte vertering van eiwitten, een overgroei van bepaalde bacteriën of een intolerantie voor gluten of lactose. Een zure geur komt vaak voor bij een snelle darmpassage of een overmaat aan koolhydraten. Deze afwijkende geuren worden vaak veroorzaakt door een tekort aan spijsverteringsenzymen, een disbalans in het microbioom of een te hoge inname van bewerkte voeding. Ook kan het duiden op een tekort aan maagzuur, waardoor eiwitten niet goed worden afgebroken en gaan rotten in de darmen. Kortom: de voeding kan niet goed worden verwerkt door het lichaam.

Het verband tussen het microbioom en de ontlasting

Het microbioom bestaat uit triljoenen bacteriën, schimmels en andere micro-organismen die in de darmen leven. Deze micro-organismen spelen een sleutelrol in de spijsvertering, het immuunsysteem, de hormoonhuishouding en zelfs de hersenfunctie. Ontlasting bestaat voor een groot deel uit bacteriën, waardoor het een directe weerspiegeling is van de staat van het microbioom. Een gezond microbioom zorgt voor een soepele stoelgang, een goede opname van voedingsstoffen en een evenwichtige productie van korte-keten vetzuren zoals butyraat. Deze vetzuren voeden de darmwand en helpen ontstekingen te verminderen. Een verstoord microbioom kan leiden tot diarree, verstopping, winderigheid, opgeblazen gevoel en voedselintoleranties. Als je dus zorgt voor een gezonde voeding ondersteunt dat het microbioom, waardoor de voeding goed afgebroken en verwerkt kan worden, om zodoende het lichaam te voeden voor alle processen.

Andere problemen met de stoelgang

Naast verstopping en diarree zijn er andere problemen die kunnen optreden:

• Winderigheid: vaak veroorzaakt door fermentatie van koolhydraten of een disbalans in de darmflora.
• Opgeblazen gevoel: kan wijzen op voedselintoleranties, SIBO of stress.
• Onvolledige stoelgang: een gevoel dat er nog iets achterblijft, vaak door een verstoorde darmmotoriek.
• Aambeien: veroorzaakt door persen, verstopping of zwangerschap.
• Darmkrampen: kunnen ontstaan door stress, prikkelbare darm syndroom of een tekort aan magnesium.
• Onregelmatige stoelgang: kan te maken hebben met hormonen, stress of een gebrek aan vezels.
• Heel veel van de genoemde problemen kunnen ook te maken hebben met het gebruik van medicatie. In de bijsluiter van vrijwel alle medicijnen  kom je ‘diarrree’ en/of ‘obstipatie’  tegen. Dit komt doordat medicatie direct of indirecht een invloed heeft op het microbioom én omdat het lichaam moet wennen aan de stoffen die erin zitten. Vaak verbetert dit wel na enige tijd, maar het is altijd goed om er met je arts over te spreken als het lang duurt of je je er zorgen over maakt. Langdurige diarree kan leiden tot uitdroging. Dit kan gevaarlijk zijn.

Wat kun je zelf doen met voeding en leefstijl voor een gezonde stoelgang en gezonde ontlasting?

Gelukkig is er heel veel wat je zelf kunt doen met voeding en leefstijl. als je moeite hebt, om welke reden dan ook, met je stoelgang. Het zal inmiddels wel duidelijk zijn dat een goed functioneren van de darmen, met als gevolg een gezonde ontlasting, van wezenlijk belang is voor onze algehele gezondheid. Ik geef je een aantal tips die je makkelijk in praktijk kunt brengen.

1. Eet voldoende vezels: richt je op 30 tot 40 gram per dag uit groenten, fruit, noten, zaden en quinoa, havervlokken en boekweit. Veel mensen denken dat ze voldoende vezels binnen krijgen, maar als je het eens bijhoudt, kun je dit checken.
2. Drink genoeg water: 1,5 tot 2 liter per dag helpt de ontlasting zacht te houden.
3. Gebruik gefermenteerde voeding: zoals zuurkool, kefir, yoghurt voor een gezond microbioom.
4. Eet puur en onbewerkt, omdat bewerkte voeding vaak veel minder vezels bevat én vaak veel stoffen die o.a. het microbioom in de darmen verstoren.
5. Eet gezonde vetten: zoals olijfolie, avocado en omega-3 vetzuren voor een soepele darmwerking.
6. Beweeg dagelijks om de darmperistaltiek te stimuleren.
7. Verminder stress of leer er beter mee omgaan. Stress heeft directe invloed op de darmen via de darm-hersen-as.
8. Kauw goed: dit ondersteunt de vertering en vermindert belasting van de darmen.
9. Als je problemen hebt met de stoelgang, onderzoek dan eens of het speciaal voorkomt na het eten van bepaalde voeding. Dat kan wijzen op intoleranties. Dat wil niet zeggen dat dat altijd zo blijft. Vaak verbetert de tolerantie als je algehele darmgezondheid verbetert.
10. Zorg voor voldoende magnesium: dit mineraal ondersteunt de darmspieren en helpt bij ontspanning.

De EetLijn: Hét complete programma voor een betere (darm) gezondheid!

Heb je problemen met je stoelgang of darmklachten in het algemeen, weet je hoe vervelend dat is. Het heel belemmerend of zelfs invaliderend zijn. Toch hoeft dat niet zo te blijven! Als je wilt werken aan een betere gezondheid, te beginnen bij de darmen, is De EetLijn een compleet plan om je gezondheid te verbeteren. Vanaf dag 1 werk je aan je darmgezondheid, als basis voor de rest van je gezondheid. Vele cliënten van De EetLijn ervaren nog dagelijks het grote verschil. Het leuke is, dat het niet ingewikkeld is. Geen strenge regels, maar wél een duidelijk plan. En… heerlijk eten! Wacht dus niet tot je ernstiger klachten krijgt… Je gezondheid, jíj bent dat waard!

Wil je meer weten over de EetLijn Methode? Stuur dan een mailtje naar nettie.bom@deeetlijn.nl en er wordt contact met je opgenomen.

Het bericht Ontlasting en wat het je vertelt over je gezondheid. Met 10 tips. verscheen eerst op De EetLijn.

Wat is boekweit?

Nee, het is geen graan. Plantkundig gezien behoort boekweit tot de duizendknoopfamilie, dezelfde plantenfamilie als rabarber en zuring. Dat betekent dat dit gewas van nature glutenvrij is. Zodoende is het prima geschikt mensen die gevoelig zijn voor gluten of die bewust minder tarwe en andere glutenhoudende granen willen eten. De zaden van de boekweitplant lijken qua vorm op kleine driehoekige nootjes. Deze zaden worden gedroogd, gepeld en vervolgens verwerkt tot verschillende producten zoals meel, grutten of vlokken. Het heeft een aardse, licht nootachtige smaak en een stevige structuur, waardoor het zowel in hartige als zoete gerechten goed tot zijn recht komt. Boekweit bevat veel voedingsstoffen en naast geen gluten ook weinig of geen lectines of andere antinutriënten. Het is dus een voedzaam, veelzijdig en relatief duurzaam gewas dat wereldwijd al eeuwenlang wordt gebruikt.

De geschiedenis van boekweit in Nederland tot nu toe

Boekweit heeft een lange geschiedenis in Nederland. Vanaf de late middeleeuwen tot ver in de negentiende eeuw was het een belangrijk gewas, vooral in gebieden met arme zand- of veengronden waar tarwe en rogge minder goed wilden groeien. In Drenthe, Overijssel, Friesland en delen van Gelderland werd boekweit op grote schaal verbouwd. Het gewas gedijde goed op schrale grond en had weinig bemesting nodig, wat het aantrekkelijk maakte voor boeren met beperkte middelen. Boekweit speelde een grote rol in de traditionele Nederlandse keuken. Denk aan boekweitpannenkoeken, boekweitpap en balkenbrij. In sommige streken was boekweit zelfs een basisvoedsel.

Ontwikkelingen in populariteit

Met de komst van kunstmest en de opkomst van tarwe en aardappelen verloor boekweit echter terrein. Tarwe werd goedkoper, makkelijker te verwerken en populairder in bakkerijen. Daardoor verdween boekweit langzaam uit het dagelijkse menu. In de twintigste eeuw werd het vooral nog gebruikt in regionale gerechten en door enkele biologische boeren. De laatste jaren is het opnieuw in opmars. Door de groeiende belangstelling voor glutenvrije voeding, oude gewassen en duurzame landbouw krijgt boekweit weer een plek in de moderne keuken. Ook Nederlandse boeren experimenteren opnieuw met de teelt, mede omdat boekweit aantrekkelijk is voor biodiversiteit: het gewas bloeit rijk en trekt veel bijen en andere bestuivers aan.

In welke vormen is het te koop?

Boekweit is tegenwoordig in verschillende vormen verkrijgbaar, afhankelijk van hoe je het wilt gebruiken. Ik noem een aantal producten.

1. De meest bekende vorm is boekweitmeel, dat wordt gemaakt door de gedroogde zaden fijn te malen. Dit meel wordt veel gebruikt voor pannenkoeken, wraps, brood en zowel zoete als hartige baksels.
2. Daarnaast zijn er de hele gepelde zaden die je kunt koken zoals rijst of quinoa.
3. Kasha zijn de geroosterde, gepelde zaden. Geroosterde boekweit heeft een intensere, nootachtige smaak en blijft stevig tijdens het koken.
4. Verder zijn er boekweitvlokken, die lijken op havervlokken en geschikt zijn voor pap, muesli of het binden van gerechten.
5. Ook bestaan er boekweitnoedels, zoals de Japanse sobanoedels, die deels of volledig uit boekweitmeel worden gemaakt.
6. Boekweitgrutten: de gepelde, gebroken boekweitkorrels
7. Boekweitwafels (gepofte boekweit) en boekweitcrackers
8. Boekweitnacho’s
9. Boekweitschelpjes (een soort ‘cornflakes’ van boekweit)

Waar let je op als je boekweit koopt?

Bij het kopen van boekweit zijn er enkele aspecten van  belang:

• Kwaliteit en herkomst: liefst van dichtbij, op kleine schaal geproduceerd in duurzame landbouw.
• Kies bij voorkeur voor biologische boekweit, omdat dit gewas gevoelig kan zijn voor pesticiden en omdat biologische teelt vaak beter is voor bodem en biodiversiteit.
• Let bij boekweitmeel op de kleur: licht boekweitmeel is gemaakt van gepelde zaden en heeft een mildere smaak, terwijl donker boekweitmeel ook de schil bevat en daardoor meer vezels en een intensere smaak heeft.
• Controleer bij boekweitkorrels of ze geroosterd of ongeroosterd zijn, afhankelijk van je voorkeur. Geroosterde korrels zijn steviger en aromatischer, terwijl ongeroosterde korrels neutraler smaken.

Hoe kun je het bewaren?

Bewaren doe je het beste op een koele, droge en donkere plek. Boekweitmeel bewaar je idealiter in een goed afgesloten pot, omdat het gevoelig is voor oxidatie en sneller ranzig kan worden. In de koelkast blijft het langer goed, vaak enkele maanden. Boekweitgrutten, korrels en vlokken blijven in een afgesloten verpakking meestal zes tot twaalf maanden houdbaar. Let op dat er geen vocht bij komt want dan kan het product bederven of schimmelen. Noedels en andere droge producten blijven doorgaans lang goed mits ze droog en donker worden bewaard.

Wat kun je doen met boekweit in de keuken?

Boekweit is verrassend veelzijdig en kan op veel manieren worden verwerkt. Ik geef een aantal suggesties:

1. Pannenkoeken en poffertjes
2. Wraps
3. Hartige baksels.  Houd er wel rekening mee dat het geen gluten bevat. Je moet boekweitmeel daarom combineren met andere melen en/of bindmiddelen zoals eieren, lijnzaad, psyllium of chiazaad. Ook rijst het wat minder dan tarwemeel.
4. Boekweitkorrels kun je koken als basis voor salades, stoofschotels of als vervanger van rijst of couscous. Ze geven een stevige bite en een warme, aardse smaak.
5. In de ochtend kun je boekweitvlokken gebruiken voor pap of muesli.
6. Geroosterde boekweit is heerlijk als topping in warme ontbijtbowls met fruit, noten en plantaardige melk.
7. Sobanoedels zijn geschikt voor zowel warme als koude gerechten, zoals roerbakschotels, soepen of frisse salades.
8. Je kunt boekweit ook gebruiken als bindmiddel in soepen, burgers of groentenkoekjes. Het is een ingrediënt dat zich makkelijk laat combineren met groenten, kruiden en gezonde vetten.

Welke voedingsstoffen bevat boekweit?

Boekweit is rijk aan voedingsstoffen en wordt daarom vaak gezien als een voedzaam alternatief voor granen. De belangrijkste voedingsstoffen zijn:

• Hoogwaardige plantaardige eiwitten met een gunstig aminozuurprofiel, waaronder lysine, een aminozuur dat in veel granen ontbreekt.
• Daarnaast bevat boekweit complexe koolhydraten
• Veel vezels
• Diverse mineralen zoals magnesium, mangaan, koper, fosfor en ijzer.
• B-vitamines, waaronder B1, B2 en B6.
• Antioxidanten: rutine, een bioflavonoïde die bekendstaat om zijn positieve invloed op de bloedvaten en de algehele circulatie. Ook de antioxidanten quercetine en catechinen, die helpen bij het neutraliseren van vrije radicalen.

Wat kan boekweit betekenen voor je gezondheid?

Boekweit kan op verschillende manieren bijdragen aan je gezondheid. Ik noem een aantal gezondheidsvoordelen.

1. Omdat het van nature glutenvrij is, is het een veilige keuze voor mensen met coeliakie of glutenintolerantie.
2. De complexe koolhydraten en vezels zorgen voor een langzame afgifte van energie, wat helpt om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Dit maakt boekweit interessant voor mensen met insulineresistentie of diabetes, of voor iedereen die schommelingen in energie wil voorkomen.
3. De antioxidanten in boekweit, zoals rutine en quercetine, kunnen helpen bij het verminderen van ontstekingen en het beschermen van cellen tegen oxidatieve stress. Rutine heeft positieve invloed op de bloedvaten. Het kan helpen bij het versterken van de vaatwand, het verbeteren van de doorbloeding en het verminderen van spataderen of andere circulatieproblemen.
4. Het hoge magnesiumgehalte ondersteunt ontspanning van spieren en zenuwstelsel.
5. De plantaardige eiwitten kunnen bijdragen aan spierherstel en verzadiging.
6. Boekweit is bovendien licht verteerbaar en kan helpen om de darmgezondheid te ondersteunen. Dat werkt vooral wanneer je het gecombineert met voldoende groenten en gezonde vetten.

Welke nadelen zitten er aan boekweit?

Hoewel boekweit veel voordelen heeft, zijn er ook enkele aandachtspunten.

• Ten eerste kan boekweit bij sommige mensen allergische reacties veroorzaken, vooral wanneer je het eet in grote hoeveelheden. Dit komt vooral voor in Aziatische landen waar men boekweitnoedels veel gebruikt, maar het kan ook in Europa voorkomen.
• Daarnaast bevat boekweit, net als veel plantaardige producten, kleine hoeveelheden antinutriënten zoals fytinezuur. Deze stoffen kunnen de opname van mineralen enigszins verminderen, al is dit effect meestal beperkt wanneer je gevarieerd eet.
• Een ander nadeel is dat boekweitmeel door het ontbreken van gluten minder geschikt is voor luchtige baksels zoals brood of cake, tenzij je het combineert met andere melen of bindmiddelen.
• Ook kan de smaak van boekweit voor sommige mensen wat aards of sterk zijn, vooral in donkere meelsoorten.
• Tot slot is boekweit soms duurder dan tarweproducten, zeker wanneer je kiest voor biologische varianten.

Toch wegen de voordelen voor veel mensen ruimschoots op tegen deze nadelen, zeker wanneer je boekweit ziet als onderdeel van een gevarieerd en voedzaam voedingspatroon.

De EetLijn en boekweit

Boekweit past prima in de EetLijn Methode. We rekenen het onder de vezels. In EetLijn recepten kom je boekweitvlokken en boekweitmeel tegen, al kun je ook prima boekweitkorrels of kasha gebruiken, evenals boekweitgrutten. Hoewel het dus zeker wel in de EetLijn Methode past is het wel belangrijk om de hoeveelheid te beperken, omdat het relatief veel koolhydraten bevat. Voor EetLijn Cliënten hanteren we dan een hoeveelheid van 20 gram per dag. Dat geeft gelijk de gelegenheid tot variatie in je vezels!

Kortom: boekweit is een oud gewas, maar nog steeds een waardevolle toevoeging aan je voeding!

Wil je meer weten over de EetLijn Methode? Stuur dan een mailtje naar nettie.bom@deeetlijn.nl en er wordt contact met je opgenomen.
Heb je belangstelling voor boekweitnacho’s? https://shop.deeetlijn.nl/product/boekweit-nachos/

Het bericht Boekweit, de kracht van dit oude gewas en 6 voordelen die je móet kennen! verscheen eerst op De EetLijn.

Wat zijn kiemgroenten?

Kiemen en kiemgroenten… wat zijn dat nou weer? Het mag vreemd klinken, maar toch weet ik zeker dat je minstens één soort kent: taugé. Naast taugé zijn er nog veel meer groentezaden die je kunt laten kiemen. Ook kun je ze in de winkel kopen. Ze blijken een bijzondere gezondheidswaarde te hebben. In dit blog ontdek je alles over kiemen en kiemgroenten.Kiemen zijn jonge plantjes die ontstaan wanneer zaden beginnen te ontkiemen. Tijdens deze eerste groeifase komt een enorme hoeveelheid voedingsstoffen vrij die het zaad nodig heeft om uit te groeien tot een volwassen plant. Hierdoor bevatten kiemgroenten vaak hogere concentraties vitamines, mineralen, antioxidanten, enzymen en fytonutriënten dan de volgroeide plant.

Welke kiemgroenten zijn er allemaal?

Bekende kiemgroenten zijn alfalfa, taugé, radijskiemen, broccolikiemen, linzenkiemen, mungbonenkiemen en fenegriekkiemen. Vanuit het perspectief van gezondheid zijn kiemgroenten bijzonder waardevol omdat ze levende voeding zijn: ze bevatten actieve enzymen, chlorofyl en bioactieve stoffen die direct bijdragen aan celvernieuwing, ontgifting, immuunondersteuning en een gezonde stofwisseling. Omdat kiemgroenten rauw worden gegeten, blijven alle voedingsstoffen intact en worden ze optimaal opgenomen. Ze zijn licht verteerbaar, rijk aan vezels en passen in vrijwel elk voedingspatroon. Zeker ook in de EetLijn.

Kopen of zelf kiemen?

Zoals ik al noemde, kun je kiemen kopen in de winkel. Tegenwoordig zelfs in sommige supermarkten. Daar kun je in ieder geval tuinkers en taugé vinden, en soms ook alfalfa. Ze zijn lang niet altijd biologisch. In de biowinkel is het assortiment uitgebreider. Daar kun je ook (wel biologische) broccolikiemen, radijs- en rodekool kiemen vinden. Je kunt ook zakjes biologische kiemzaden kopen. Deze zijn speciaal om zelf te laten kiemen. Het zijn dus andere zaden dan om plantjes uit te laten groeien in de moestuin. Het is leuk om zelf te kiemen, maar je moet er wat handigheid in krijgen. In ieder geval is het veel goedkoper. De keus is aan jou.

Hoe kun je kiemgroenten gebruiken?

Kiemgroenten zijn veelzijdig en kunnen op talloze manieren worden verwerkt in maaltijden. Ze geven gerechten een frisse, knapperige structuur en variëren in smaak van mild tot pittig. Omdat hitte veel voedingsstoffen vernietigt, is het beter om kiemgroenten niet mee te koken. Voeg ze dus pas toe vlak voor het serveren. Ik geef je een aantal ideeën.

• Je kunt ze toevoegen aan salades
• Lekker als extra topping op een wrap of broodje
• Garnering op soepen
• Door een groente smoothie
• Op een poké bowl
• Ook lekker op een stoofschotel of roerbak
• Broccolikiemen passen goed bij Aziatische gerechten, salades en omeletten.
• Alfalfa is mild en luchtig en combineert goed met avocado, tomaat, komkommer of hummus.
• Radijskiemen hebben een scherpe, peperige smaak en geven pit aan sandwiches of salades.
• Taugé wordt vaak gebruikt in roerbakgerechten, maar het is beter om taugé kort te verwarmen of rauw toe te voegen vlak voor het serveren.
• Je kunt kiemgroenten ook verwerken in spreads, zoals een pesto van zonnebloemkiemen of een frisse salade van linzenkiemen.

Wat maakt dat ze zo gezond zijn?

Kiemgroenten zijn ontzettend gezond. Dat heeft met verschillende aspecten te maken.

1. Ze bevinden zich in een unieke groeifase bevinden waarin de concentratie aan voedingsstoffen extreem hoog is, vaak veel meer dan de volgroeide groente.
2. Tijdens het kiemen worden enzymen geactiveerd die het zaad helpen om te groeien. Deze enzymen maken de voedingsstoffen in het zaad beter beschikbaar voor het lichaam.
   – Hierdoor zijn kiemgroenten rijk aan vitamines en mineralen
   – Ook zijn ze beter verteerbaar dan de ongekiemde zaden.
3. Veel kiemgroenten bevatten hoge gehaltes aan vitamine C, vitamine K, B-vitamines, folaat, magnesium, kalium, ijzer en antioxidanten. Broccolikiemen zijn bijvoorbeeld een van de rijkste natuurlijke bronnen van sulforafaan, een stof die bekend staat om zijn krachtige werking op ontgifting, celbescherming en het ondersteunen van het immuunsysteem. Juist dit soort bioactieve stoffen zijn essentieel voor het behoud van gezondheid en het voorkomen van chronische ontstekingen. Broccolikiemen bevatten minstens 100x zoveel sulforafaan dan de volgroeide broccoli.
4. Kiemgroenten bevatten daarnaast chlorofyl, dat helpt bij het zuurstoftransport in het bloed en een ontgiftende werking heeft.
5. Ook leveren ze vezels die de darmgezondheid ondersteunen en bijdragen aan een stabiele bloedsuikerspiegel.
6. Omdat kiemgroenten rauw worden gegeten, blijven alle voedingsstoffen intact en worden ze optimaal opgenomen.
7. Ze bevatten geen antinutriënten zoals fytinezuur in de hoeveelheden die in ongekiemde zaden voorkomen, omdat deze tijdens het kiemproces worden afgebroken.
8. 8. Kiemgroenten zijn bijzonder licht verteerbaar en geschikt voor mensen met een gevoelige spijsvertering.

Kortom: Door dagelijks een handje kiemen toe te voegen aan je maaltijden verhoog je eenvoudig de voedingswaarde van je voeding zonder grote veranderingen in je eetpatroon.

Hoe begin je met thuiskiemen?

Misschien ben je inmiddels enthousiast geworden over kiemen en wil je het zelf gaan doen. Maar hoe begin je ermee? Thuis kiemen is eenvoudig, goedkoop en leuk om te doen. Je hebt weinig materialen nodig en het proces verloopt snel, waardoor je binnen enkele dagen al verse kiemen kunt oogsten. Ik geef je wat richtlijnen.

• Het begint met het kiezen van geschikte zaden. Gebruik altijd biologische, kiemgeschikte zaden die speciaal bedoeld zijn om te ontkiemen. Gewone zaden voor de moestuin zijn vaak behandeld met coatings of bestrijdingsmiddelen en zijn daarom niet geschikt. Populaire kiemzaden zijn alfalfa, broccoli, radijs, mungbonen, linzen, fenegriek en rode kool.
• Het kiemproces begint met het weken van de zaden. Dit activeert de enzymen en zorgt ervoor dat de zaden vocht opnemen. De weektijd verschilt per soort, maar ligt meestal tussen de vier en twaalf uur. Hoe lang het moet kun je op het zakje vinden.
• Na het weken spoel je de zaden goed af en laat je ze uitlekken.
• Vervolgens plaats je ze in een kiempot, kiemschaal, glazen pot met gaasje of een ander kiemsysteem. De zaden moeten vochtig blijven maar niet in water staan, omdat ze anders kunnen gaan schimmelen. Spoel de zaden twee keer per dag met schoon water en laat ze telkens goed uitlekken.
• Binnen enkele dagen zie je de eerste kiemen verschijnen. De meeste kiemgroenten zijn na drie tot zeven dagen klaar om te eten.
• Bewaar ze na het oogsten in de koelkast en spoel ze voor gebruik nog een keer af. Thuis kiemen geeft je de mogelijkheid om altijd verse, levende voeding in huis te hebben die rijk is aan enzymen en voedingsstoffen.

Welke methodes zijn er?

Er zijn verschillende methodes om thuis kiemgroenten te kweken, afhankelijk van je voorkeur en de hoeveelheid die je wilt produceren.

1. De meest gebruikte methode is de glazen pot met een gaasje of speciaal kiemdeksel. Dit is een eenvoudige en goedkope manier om te beginnen. Je doet de geweekte zaden in de pot, spoelt ze twee keer per dag en laat de pot schuin staan zodat het water goed kan weglopen. Deze methode werkt goed voor alfalfa, radijs, broccoli en andere kleine zaden.
2. Een andere methode is het gebruik van een kiemschaal of kiembakje. Dit is vooral geschikt voor grotere zaden zoals mungbonen, linzen en kikkererwten. De zaden liggen in een dunne laag op een rooster of in een bakje en worden regelmatig besproeid of gespoeld.
3. Er zijn ook kiemtorens of kiemkasten verkrijgbaar, waarmee je meerdere lagen kiemen tegelijk kunt laten groeien. Dit is handig als je verschillende soorten kiemen wilt combineren of grotere hoeveelheden wilt produceren.
4. Voor sommige zaden, zoals tarwegras of zonnebloemkiemen, kun je gebruikmaken van aarde of kokosvezel als groeimedium. Deze methode levert grotere, bladachtige kiemen op die rijk zijn aan chlorofyl en bijzonder voedzaam zijn. Tarwegras wordt bijvoorbeeld vaak gebruikt voor sapjes vanwege de hoge concentratie aan vitamines, mineralen en enzymen.
5. Sommige zaden, zoals rucola, worden slijmerig als ze met water in aanraking komen. Je kunt ze dan niet kiemen met de methode 1, maar wel laten kiemen op bijvoorbeeld een laagje watten of methode 4.

Praktische tips voor succesvol kiemen

Dan nog wat praktische tips.

• Hygiëne is essentieel bij het kiemen. Spoel je materialen goed af en gebruik schoon water. Zorg dat de zaden niet te dicht op elkaar liggen, zodat er voldoende lucht bij kan.
• Vermijd direct zonlicht tijdens het kiemen, maar zorg wel voor voldoende daglicht.
• Als je schimmel ziet, spoel dan extra goed en zorg dat de pot of schaal beter kan uitlekken.
• Gebruik bij voorkeur gefilterd water, omdat chloor uit kraanwater de kieming kan remmen.
• Let op de temperatuur: tussen de 18 en 22 graden kiemen de meeste zaden het best.
• Als je kiemen bitter smaken, kan dat betekenen dat ze te lang zijn doorgeschoten. Oogst ze dan eerder.
• Bewaar kiemen in een goed afgesloten bakje met een stukje keukenpapier om overtollig vocht op te nemen.

Therapeutische toepassingen van kiemgroenten

Wist je dat kiemgroenten zelfs een rol kunnen spelen bij bepaalde gezondheidsuitdagingen? Ik noem er enkele.

1. Broccolikiemen worden vaak ingezet vanwege hun hoge gehalte aan sulforafaan, dat de ontgiftingscapaciteit van de lever ondersteunt en helpt bij het onschadelijk maken van vrije radicalen. Dit maakt ze interessant bij chronische ontstekingen, hormonale disbalans en herstel na ziekte.
2. Fenegriekkiemen kunnen helpen bij het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel en worden soms gebruikt bij insulineresistentie.
3. Linzenkiemen zijn rijk aan plantaardige eiwitten en kunnen bijdragen aan spierherstel en een stabiele energievoorziening.
4. Radijskiemen bevatten zwavelverbindingen die de spijsvertering ondersteunen en kunnen helpen bij een opgeblazen gevoel.
5. Tarwegras en zonnebloemkiemen worden vaak gebruikt in detoxkuren vanwege hun hoge chlorofylgehalte en ondersteunende werking op het bloed en de lever.
6. Omdat kiemgroenten licht verteerbaar zijn, kunnen ze ook worden ingezet bij mensen met een gevoelige spijsvertering of tijdens herstel na ziekte. Ze leveren veel voedingsstoffen zonder het lichaam te belasten.

De EetLijn en kiemen

Je hebt inmiddels wel begrepen dat ik zelf heel enthousiast ben over kiemen. In de EetlLjn recepten zul je ze dan ook regelmatig aantreffen. Niet in grote hoeveelheden, dat is ook niet nodig. Gewoon een plukje is voldoende. Je kunt beter bij elke maaltijd een piukje kiemen eten dan in één keer een grote hand vol!

Enkele recepten om kiemen in te verwerken

Ik heb ook nog een paar concrete recepten voor je.

1. Salade met appel en citroendressing: Maak een salade van een halve appel en flink wat rucola. Voor de dressing meng je 1 el citroensap, 1 el olijfolie, 1 tl Green Sweet No Honey, snufje Himalayazout. Giet die over de salade en garneer met een handje walnoten en een pluk alfalfakiemen.
2. Broccolikiemen-smoothie: Mix een gladde smoothie van een hand broccolikiemen, een halve avocado, een halve banaan, een hand spinazie, 200 ml water en een tl citroensap. Je kunt ook nog wat lijn- of chiazaad toevoegen.
3. Snelle roerbak met mungbonenkiemen (taugé): Verwarm wat olijfolie, smoor een ui en knoflook, voeg groenten toe (rode paprika, courgette en/of andere harde groenten). Als alles gaar is, voeg je wat tamari toe. Overgiet de taugé met kokend water en laat het uitlekken. Roer de taugé door de groenten en serveer met wat sesamzaad. Kipblokjes smaken hier prima bij!

Met weinig moeite kun je dus een grote hoeveelheid gezondheid aan je maaltijden toevoegen. Ik zou zeggen: Doen!

Het bericht Kiemgroenten eten: de 8 voordelen die bijna niemand kent verscheen eerst op De EetLijn.

Wat is foliumzuur?

Foliumzuur is de synthetische vorm van vitamine B11. De natuurlijke vorm die in voeding voorkomt is folaat. In het lichaam worden beide vormen omgezet in biologisch actieve folaten, waarvan 5-MTHF de belangrijkste is. Deze actieve vorm speelt een rol in vrijwel alle processen waarbij groei, herstel en aanmaak van nieuwe cellen betrokken zijn. Dat geeft al aan hoe belangrijk het is. Het lichaam kan het beste functioneren wanneer het direct beschikt over de actieve vormen van voedingsstoffen. Daarom wordt vaak de voorkeur gegeven aan 5-MTHF boven synthetisch foliumzuur, omdat dit minder afhankelijk is van de omzetting door enzymen. Vooral mensen met een verminderde werking van het MTHFR-enzym kunnen moeite hebben met het efficiënt omzetten van foliumzuur naar 5-MTHF. Als dat het geval is, kan er ondanks voldoende inname toch een functioneel tekort ontstaan. Foliumzuur en folaat worden vaak in één adem genoemd, maar orthomoleculair gezien is het onderscheid belangrijk omdat de biologische beschikbaarheid en effectiviteit kunnen verschillen. Ofwel: folaat uit voeding heeft een streepje voor boven foliumzuur als supplement.

In welke voeding zit folaat?

Folaat komt van nature voor in een breed scala aan voedingsmiddelen, vooral in verse, onbewerkte producten. Ik noem enkele belangrijke bronnen:

• Donkergroene bladgroenten zoals spinazie, boerenkool, broccoli, andijvie en rucola zijn bijzonder rijk aan folaat.
• Ook peulvruchten zoals linzen, kikkererwten, zwarte bonen en bruine bonen leveren aanzienlijke hoeveelheden.
• Avocado, citrusvruchten, bessen
• Volkoren granen, noten en zaden
• Dierlijke bronnen zoals lever en andere orgaanvleesproducten behoren tot de meest geconcentreerde bronnen.

Bij het bereiden van voeding is het belangrijk om te weten dat folaat gevoelig is voor hitte en licht, zoals alle B-vitamines. Bij langdurig koken kan dus een groot deel verloren gaan. Daarom is het advies om groenten kort te koken of te stomen, of rauw te eten indien mogelijk. Synthetisch foliumzuur komt niet in natuurlijke voeding voor, maar wordt toegevoegd aan supplementen en soms aan verrijkte producten zoals ontbijtgranen.

Wat doet folaat in ons lichaam?

Folaat heeft veel functies in allerlei lichaamsprocessen. Ik noem de belangrijkste.

1. Het is essentieel voor de aanmaak van DNA en RNA, de bouwstenen van al onze cellen.
2. Hierdoor speelt het een cruciale rol in groei, herstel en celdeling.
3. Ook is folaat is onmisbaar voor de vorming van rode bloedcellen.
4. Folaat ondersteunt de productie van neurotransmitters die betrokken zijn bij stemming, geheugen en concentratie.
5. Daarnaast is folaat een belangrijke speler in de methylering, een biochemisch proces dat invloed heeft op ontgifting, hormoonbalans, immuunfunctie en energiestofwisseling. Een goed functionerende methylering is essentieel voor het reguleren van homocysteïne, een stof die in te hoge concentraties schadelijk kan zijn voor hart- en bloedvaten.

Samengevat: Je zou kunnen zeggen dat folaat een sleutelvitamine is voor optimale celgezondheid, mentale helderheid en een goed functionerend zenuwstelsel. Het ondersteunt bovendien de ontwikkeling van het zenuwstelsel van een ongeboren kind, wat het belang tijdens zwangerschap onderstreept.

Hoeveel foliumzuur hebben we per dag nodig?

De algemene aanbevolen dagelijkse hoeveelheid voor volwassenen ligt rond de 300 microgram folaat per dag. Voor vrouwen die zwanger willen worden of zwanger zijn, wordt 400 tot 500 microgram geadviseerd. Dit is echter een ondergrens. Vaak is een optimale hoeveelheid, ook voor gezonde niet-zwangere personen (veel) meer.

In welke situaties heb je meer nodig?

Er zijn verschillende omstandigheden die ervoor zorgen dat de behoefte van het lichaam aan foliumzuur verhoogd is. Je kunt daarbij denken aan:

• Stress.
• Ongezonde leefstijl en ongezonde voeding.
• Genetische varianten, zoals de eerder genoemde verminderde werking van het MTFR enzym zorgen ervoor dat de omzetting naar de actieve vorm verminderd is.
• Alcoholgebruik vermindert de opname en verhoogt het verbruik van folaat.
• Problemen met de darmgezondheid, o.a. problemen met de darmwand en onvoldoende maagzuur kunnen de opname van folaat verminderen. Mensen met spijsverteringsproblemen zoals coeliakie, prikkelbare darm of ontstekingsziekten kunnen folaat minder goed opnemen.
• Tijdens zwangerschap en borstvoeding. Dan vindt er extra celdeling en weefselgroei plaats.
• Bij een kinderwens is een verhoogde inname aan te bevelen, zowel voor mannen als voor vrouwen. Folaat is namelijk betrokken is bij de kwaliteit van eicellen én sperma. Dus ook voor mannen!!!
• Chronische stress verhoogt de behoefte omdat het lichaam meer nutriënten verbruikt voor herstel en regulatie.
• Ook roken verhoogt de behoefte en vermindert de opname van folaat.
• Bepaalde medicijnen, zoals anticonceptiepillen, methotrexaat en sommige anti-epileptica kunnen ervoor zorgen dat er minder folaat beschikbaar is.
• Intensieve sporters hebben door verhoogde stofwisseling en herstelprocessen eveneens een hogere behoefte.

Wat zijn de gevolgen van een tekort?

Als je een tekort hebt aan folaat kun je dat aan verschillende klachten merken. In het algemeen kun je een tekort zien als een signaal dat fundamentele processen in het lichaam niet optimaal verlopen, wat op lange termijn brede gezondheidsgevolgen kan veroorzaken. Je kunt dan denken aan:

1. Vermoeidheid
2. Gebrek aan energie en een verminderde concentratie.
3. Bloedarmoede, een vorm waarbij de rode bloedcellen te groot en onvoldoende functioneel zijn. Dit wordt veroorzaakt doordat folaat nodig is voor de aanmaak van rode bloedcellen.
4. Een verhoogde homocysteïnespiegel is een ander gevolg, wat het risico op hart- en vaatziekten kan vergroten.
5. Stemmingsklachten zoals prikkelbaarheid, somberheid en angst kunnen eveneens samenhangen met een lage folaatstatus, omdat folaat betrokken is bij de aanmaak van neurotransmitters.
6. Bij vrouwen met een kinderwens of tijdens zwangerschap kan een tekort ernstige gevolgen hebben voor de ontwikkeling van het ongeboren kind, waaronder neurale buisdefecten (een ‘open ruggetje’).

Kun je ook teveel binnenkrijgen en wat merk je daarvan?

Te weinig folaat is dus geen goed idee, maar hoe zit het met teveel? Uit natuurlijke voeding is het haast onmogelijk om teveel folaat binnen te krijgen het lichaam overtollig folaat efficiënt kan verwerken. Bij synthetisch foliumzuur ligt dat anders. Het lichaam kan foliumzuur slechts beperkt omzetten, waardoor onveranderd foliumzuur in het bloed kan circuleren. Dit kan het immuunsysteem beïnvloeden en mogelijk de natuurlijke folaatstofwisseling verstoren. Een ander risico is dat een te hoge inname van foliumzuur een vitamine B12-tekort kan maskeren, omdat beide betrokken zijn bij de aanmaak van rode bloedcellen. Hierdoor kan een B12-tekort onopgemerkt blijven terwijl er neurologische schade ontstaat. Bij suppletie heeft het daarom de voorkeur om een actieve vorm te kiezen, zoals 5-MTHF, omdat deze niet dezelfde risico’s op stapeling hebben en beter aansluiten bij de natuurlijke biochemie van het lichaam.

In welke situaties is een supplement foliumzuur zinvol?

In principe kun je uit voeding voldoende folaat halen. Toch zijn er situaties waarin suppletie zinvol kan zijn. Globaal gesproken doe je dat om het lichaam te ondersteunen in perioden van verhoogde belasting, herstel of wanneer voeding alleen niet voldoende is. Ga echter nooit zelf suppleren; vraag advies aan een orthomoleculair therapeut. Enkele van de indicaties voor suppletie van foliumzuur zijn:

1. Bij kinderwens en tijdens zwangerschap is extra folaat van groot belang voor een gezonde ontwikkeling van het kind.
2. Mensen met spijsverteringsproblemen of een verminderde opname kunnen baat hebben bij suppletie.
3. Vegetariërs en veganisten krijgen vaak minder folaat binnen uit dierlijke bronnen, waardoor een supplement ondersteunend kan zijn.
4. Bij gebleken verhoogde homocysteïnespiegels (door bloedonderzoek) kan folaat helpen om deze te verlagen.
5. Ook bij gebruik van medicatie die folaat verbruikt of blokkeert, zoals methotrexaat, kan suppletie wenselijk zijn.
6. Als bekend is dat iemand een variant heeft van het MTHFR-enzym kun je beter kiezen voor 5-MTHF, omdat dit direct actief is.

De Dubbel M van de EetLijn

In het multivitaminen- en mineralencomplex van De EetLijn, de Dubbel M, zit 500 mcg foliumzuur. Dit is dus een synthetische vorm. Er is gekozen voor een synthetische vorm omdat het natuurlijke folaat erg instabiel is. Dit betekent dat het gevoelig is om onwerkzaam te worden. In voeding speelt dit probleem ook als je voeding lang verhit, lang bewaart of doordat het lang opgeslagen is of al een lange weg heeft afgelegd. De hoeveelheid lijkt veel, maar zoals ik hierboven al noemde is de werkelijke behoefte vaak veel hoger dan de doorgaans aanbevolen hoeveelheid.

Het bericht Foliumzuur en waarom deze essentiële vitamine meer impact heeft dan je denkt! verscheen eerst op De EetLijn.

Wat is koud afdouchen?

Bij koud afdouchen sluit je een douchebeurt af met koud water, meestal door de temperatuur geleidelijk of direct terug te draaien naar koud. Het water is doorgaans tussen de 5 en 15 graden, afhankelijk van het seizoen en de watertemperatuur in huis. Het idee is dat je lichaam kort wordt blootgesteld aan een koude prikkel, waardoor verschillende fysiologische reacties ontstaan. Het is eigenlijk een laagdrempelige vorm van koudetherapie, omdat het eenvoudig thuis kan worden toegepast zonder speciale apparatuur of voorbereiding. Het is een methode die steeds populairder wordt, mede door de aandacht voor gezondheid, mentale veerkracht en natuurlijke manieren om het lichaam te stimuleren.

Waar komt het vandaan of wie heeft het bedacht?

Koud water gebruiken voor gezondheid is geen nieuw concept. In veel culturen wordt al eeuwen gebruikgemaakt van koude baden, rivieren of rituele wassingen. In Scandinavië is het wisselen tussen sauna en ijsbad een traditie die diep in de cultuur verankerd zit. Ook in Rusland, Japan en delen van Azië bestaan vergelijkbare gebruiken. In de moderne tijd is koud afdouchen vooral bekend geworden door de populariteit van koude training en ademhalingstechnieken. Een van de bekendste hedendaagse promotors is Wim Hof, ook wel bekend als The Iceman. Hij heeft wereldwijd aandacht getrokken door extreme prestaties in koude omstandigheden en door zijn methode waarin ademhaling, mindset en koude-exposure worden gecombineerd. Hoewel hij het concept niet heeft uitgevonden, heeft hij het wel toegankelijk en populair gemaakt voor een breed publiek. Daarnaast is er steeds meer wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van koude op het lichaam, waardoor de interesse verder groeit.

Hoe doe je het op de juiste manier?

Koud afdouchen hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar het is belangrijk om het op een veilige en gecontroleerde manier te doen. De meest gebruikelijke methode is om eerst warm te douchen zoals je gewend bent. Aan het einde draai je de temperatuur langzaam of in één keer naar koud. Beginners kiezen vaak voor een geleidelijke overgang, terwijl ervaren gebruikers direct naar koud schakelen. Het is belangrijk om rustig te blijven ademen en niet te verkrampen. Veel mensen hebben de neiging om hun adem in te houden of snel te gaan hijgen, maar juist een rustige, diepe ademhaling helpt het lichaam om zich aan te passen. Je kunt beginnen met 10 tot 30 seconden koud water en dit langzaam opbouwen naar 1 tot 2 minuten. Het is niet nodig om langer te blijven staan; het gaat om de prikkel, niet om het afzien. Zorg ervoor dat je altijd luistert naar je lichaam. Als je duizelig wordt, tintelingen voelt die niet prettig zijn of je onwel wordt, stop dan direct. Mensen met hartproblemen, hoge bloeddruk of andere medische aandoeningen moeten eerst een arts raadplegen voordat ze beginnen.

Wat doet koud afdouchen in je lichaam?

Wanneer je lichaam plotseling wordt blootgesteld aan koud water, gebeurt er direct van alles. Er zijn de volgende reacties in je lichaam:

1. De bloedvaten in de huid vernauwen zich, waardoor het bloed naar de vitale organen wordt gestuurd. Dit heet vasoconstrictie.
2. Hierdoor stijgt je hartslag en gaat je lichaam harder werken om warm te blijven. Na de koude prikkel verwijden de bloedvaten zich weer, wat de doorbloeding stimuleert.
3. Daarnaast activeert koud water het sympathische zenuwstelsel, wat zorgt voor een verhoogde alertheid en een toename van adrenaline en noradrenaline. Veel mensen ervaren hierdoor een gevoel van energie en helderheid.
4. Ook wordt de bruine vetactiviteit gestimuleerd. Bruin vet is een type vet dat warmte produceert door calorieën te verbranden. Je stofwisseling verhoogt dus. Dit proces heet thermogenese.
5. Verder kan koud water invloed hebben op ontstekingsprocessen, hormonen en het immuunsysteem.
6. Sommige onderzoeken suggereren dat regelmatige blootstelling aan kou kan bijdragen aan een betere stressbestendigheid, omdat het lichaam leert om beter om te gaan met acute prikkels. Dit heeft ook te maken met de Cold shock response: Zodra koud water je huid raakt, stijgen je hartslag, ademhaling en bloeddruk plotseling. Dit komt doordat je sympathisch zenuwstelsel wordt geactiveerd en er meer norepinefrine vrijkomt, wat je alert en gefocust maakt.
7. Koud afdouchen is voor de meeste mensen net zo effectief als volledig koud douchen, maar veel makkelijker vol te houden.

Welke gezondheidseffecten worden toegeschreven aan koud afdouchen?

Koud afdouchen wordt vaak geprezen om zijn gezondheidsvoordelen. Het is daarbij wel belangrijk te weten dat het per persoon verschillend is wat je ervaart. Bovendien moet je het dan ook regelmatig doen, want één enkele koude douche zal die effecten allemaal niet teweegbrengen. Positieve effecten die bekend zijn, zijn:

• Meer energie. Veel mensen voelen zich wakkerder en scherper na koud afdouchen.
• Betere doorbloeding
• Een sterker gevoel van mentale veerkracht
• Een verbeterde stemming.
• De toename van adrenaline en endorfines kan bijdragen aan een gevoel van euforie en alertheid.
• Sommige onderzoeken laten zien dat koude-exposure het immuunsysteem kan activeren, wat mogelijk helpt om beter bestand te zijn tegen infecties.
• Ook kan het helpen bij het verminderen van ontstekingen en het verbeteren van de stressrespons.
• De insulinegevoeligheid kan verbeteren.

Voor wie is het niet geschikt?

Allemaal prachtige effecten, zou je zeggen. Toch is koud afdouchen niet voor iedereen geschikt. Mensen met hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, astma of bepaalde neurologische aandoeningen moeten voorzichtig zijn. De plotselinge koudeprikkel kan een stressreactie veroorzaken die voor sommige mensen te intens is. Ook is het belangrijk te beseffen dat het geen wondermiddel is. Het kan bijdragen aan je gezondheid, mits je ook een gezond voedingspatroon en leefstijl hebt. Je zou het kunnen zien als aanvulling, waarbij je het lichaam op een natuurlijke manier prikkelt.

Welke tips zijn er als je ermee wilt beginnen?

Voor wie wil starten met koud afdouchen, zijn er een aantal praktische tips die het proces makkelijker en veiliger maken.

1. Begin rustig en bouw het langzaam op. Je hoeft niet meteen een minuut onder ijskoud water te staan. Start bijvoorbeeld met 10 seconden en voeg elke dag een paar seconden toe.
2. Focus op je ademhaling. Een rustige, diepe ademhaling helpt je lichaam om te ontspannen en de koudeprikkel beter te verwerken.
3. Probeer niet te verkrampen, maar laat je schouders zakken en blijf bewust ademen.
4. Kies een vast moment van de dag, bijvoorbeeld ’s ochtends, zodat het een routine wordt.
5. Veel mensen vinden het prettig om de koude douche te gebruiken als energiekick om de dag te beginnen.
6. Zorg ervoor dat je na het douchen warm blijft. Droog je goed af en kleed je warm aan. Luister altijd naar je lichaam.
7. Als je merkt dat je het te zwaar vindt, neem dan een stap terug. Het doel is niet om jezelf te forceren, maar om je lichaam te trainen. Maak het leuk voor jezelf door bijvoorbeeld muziek op te zetten of een timer te gebruiken zodat je weet wanneer het voorbij is.
8. En misschien wel de belangrijkste tip: wees consistent. De voordelen van koud afdouchen ontstaan vooral door regelmaat, niet door één keer heel lang onder koud water staan. Overigens is het ook prima om het een paar keer per week te doen in plaats van elke ochtend. Zo raakt het lichaam er niet aan gewend.

Hoe kun je de effecten van voeding vergelijken met koud afdouchen?

Veel van de genoemde effecten van koud afdouchen zijn ook effecten van gezonde voeding: je stofwisseling, activeren van vetverbranding, alertheid en immuunsysteem. Echter, bij voeding werkt het volgens andere fysiologische processen. Ook geeft voeding mildere prikkels. Natuurlijk vullen koud afdouchen en voeding elkaar daarin wel heel mooi aan.

• Bij verhoging van alertheid en activatie van sympathisch zenuwstelsel kun je denken aan cafeïne, capsaïcine (in rode pepers).
• Activatie van vetverbranding: gember, groene thee, capsaïcine, gember, cucurmine (kurkuma)
• Immuunrespons: Vitamine C, vitamine D, omega 3, knoflook
• Betere doorbloeding: nitraatrijke groente, zoals bieten, rucola, bleekselderij; pure cacao, vette vis.
• Stressreductie: magnesiumrijke voeding (noten, zaden, cacao, bladgroenten), groene thee, gefermenteerde voeding.

De beste resultaten krijg je dus door beide te combineren: koude prikkels én voeding die thermogenese, doorbloeding en immuunfunctie ondersteunt.

Hoort koud afdouchen bij de EetLijn Methode?

Wees niet bang: koud afdouchen is geen must als je cliënt van De EetLijn wordt! Zelf ben ik er wel heel enthousiast over. Het is dan ook zeker een optie om eens over na te denken. Of… gewoon te starten. Als je het uitprobeert, kun je voelen wat het voor jou doet!

Het bericht Koud afdouchen, het onverwachte effect dat niemand je vertelt en 6 tips om te starten verscheen eerst op De EetLijn.

Wat is lactose?

Lactose is een melksuiker die van nature voorkomt in melk van zoogdieren. Ook in moedermelk zit lactose. Het bestaat uit twee suikers: glucose en galactose. Om lactose te kunnen verteren, maakt het lichaam in de dunne darm het enzym lactase aan. Lactose is, als je het beperkt gebruikt én gezonde darmen hebt, niet ‘slecht’ of ongezond.

In welke producten zit het?

Lactose komt voor in alle dierlijke melksoorten en in veel zuivelproducten zoals yoghurt, kwark, zachte kazen, room en ijs dat van melk gemaakt is. Wel is het belangrijk om op te merken dat in zure melkproducten, zoals karnemelk, yoghurt en kefir, veel minder lactose zit dan in de ‘zoete’ melkproducten. Dit komt doordat ze gefermenteerd zijn. Harde kaas bevat geen lactose. Daarnaast wordt lactose vaak toegevoegd aan bewerkte voedingsmiddelen zoals brood, sauzen, soepen en kant-en-klaarmaaltijden. Ook sommige medicijnen en supplementen bevatten lactose als vulstof. Je kunt op het etiket van melkproducten zien hoeveel lactose erin zit, mits er geen andere stoffen aan toegevoegd zijn. Alle koolhydraten in pure yoghurt is melksuiker, dus… lactose.

Hoe wordt lactose verwerkt in ons lichaam?

Mensen worden geboren met de mogelijkheid om lactase aan te maken. Dit is het enzym dat lactose afbreekt. Dit gebeurt in de dunne darm. Daar splitst lactase de lactose in  glucose en galactose. Deze suikers kunnen vervolgens via de darmwand in het bloed worden opgenomen. Wanneer er voldoende lactase aanwezig is, verloopt dit proces probleemloos. Bij een tekort blijft lactose onverteerd achter in de darm.

De lactaseproductie gedurende ons leven

Bij de meerderheid van de wereldbevolking neemt de mogelijkheid om lactase te produceren met de jaren af. Bij een deel van de bevolking in Europa blijft de capaciteit grotendeel behouden door een genetische variant. Ook zijn er factoren die ervoor zorgen dat de lactaseproductie tijdelijk daalt. Dit heeft allemaal te maken met het functioneren van de darmen, zoals:

• Darminfecties
• Gebruik van antibiotica
• Darmontstekingen
• Coeliakie (dit is blijvend)
• Hyperpermeabele darm
• Dysbiose in de darm
• Stress

Wat doet het met de darmen?

Onverteerde lactose trekt water aan in de darmen, wat kan leiden tot diarree. Daarnaast wordt lactose door darmbacteriën gefermenteerd, waarbij gassen ontstaan die zorgen voor een opgeblazen gevoel, krampen en winderigheid. En juist dat darmmicrobioom speelt een cruciale rol in onze hele gezondheid. Als het darmmicrobioom verstoord is, kan de darmwand ook sneller beschadigd raken. Dit zorgt ervoor dat je nog minder lactose kunt verdragen.

Wat is lactose-intolerantie en hoe ontstaat het?

Als je te weinig van het enzym lactase aanmaakt, spreken we van lactose-intolerantie. Dit kan genetisch bepaald zijn, maar kan ook ontstaan door beschadiging van de darmwand. Dat kan ontstaan door bijvoorbeeld infecties, antibiotica, coeliakie, ontstekingen of dysbiose. Ook stress, veroudering en een overbelasting van de darmen kunnen bijdragen aan een verminderde lactaseproductie, zoals ik hierboven al noemde. De klachten die je kunt ervaren komen door de onverteerde lactose. Ik noemde het al: gassen, opgeblazen gevoel, krampen en winderigheid en diarree.

Hoe weet je of je een lactose-intolerantie hebt?

Als je bij een arts komt en een lactose-intolerantie vermoed wordt, kunnen er verschillende onderzoeken gedaan worden.

1. Waterstof ademtest: Bij dit onderzoek wordt waterstof (H2) in de uitgeademde lucht gemeten voorafgaand en na het drinken van een suikeroplossing met lactose. Waterstofgas wordt door darmbacteriën geproduceerd tijdens de afbraak van suikers zoals lactose. Dit waterstofgas wordt opgenomen door het bloed, passeert vervolgens de longen en wordt dan uitgeademd. Door op verschillende tijden na het drinken van de suikeroplossing de hoeveelheid waterstofgas in de uitgeademde lucht te bepalen, kan de arts vaststellen of er sprake is van een lactose-intolerantie. De waterstof-ademtest wordt in verschillende ziekenhuizen gedaan.
2. Lactose Tolerantie Test: Bij dit onderzoek krijg je een bepaalde hoeveelheid lactose toegediend. Normaliter wordt lactose afgebroken door het enzym lactase. Vervolgens kunnen de suikerdeeltjes opgenomen worden in het bloed. Het bloedsuikergehalte zal hierdoor stijgen. Bij een lactose-intolerantie is niet voldoende lactase aanwezig om de lactose te verteren. De suikerdeeltjes komen niet in het bloed terecht. Men kan dit meten door op verschillende momenten bloed af te nemen en het bloedsuikergehalte te bepalen. Wanneer het bloedsuikergehalte niet stijgt, kan dit passen bij een lactose-intolerantie.
3. De Eliminatie-provocatie test: Eigenlijk is dit de simpelste methode, en je kunt het ook zelf uitvoeren. Laat gewoon een tijdje lactose uit je voeding weg (eliminatie). Als de klachten verminderen of verdwijnen, wijst dit in de richting van lactose-intolerantie. Na een tijdje voeg je weer lactose houdende producten toe (provocatie). Als dan de klachten terugkomen, kun je ervan uitgaan dat je een lactose-intolerantie hebt.

Wat kun je doen aan lactose-intolerantie?

Omdat de darmgezondheid het allerbelangrijkste is in het voorkomen en genezen van lactose-intolerantie, is het herstellen van de darm essentieel. Dat kun je doen door:

• Pure, onbewerkte voeding: vermijd suikers, slechte vetten
• Gebruik pro-biotische voeding (zoals zuurkool, kefir, kimchi).
• Zorg voor onoplosbare en oplosbare (pre-biotische) vezels.
• Gebruik een tijdje een zeer beperkte hoeveelheid lactose houdende producten. Helemaal mijden is meestal niet nodig: de meeste mensen met een lactose-intolerantie kunnen een hoeveelheid van 4 gram per portie wel verdragen.
• Zorg voor het verminderen van stress: dit beïnvloedt de darmfunctie.
•  Eventueel kun je supplementen nemen die de darmgezondheid ondersteunen, zoals L-glutamine, zink, omega-3 en collageen, en evt. probiotica. Doe dit echter wel onder begeleiding van een orthomoleculair therapeut.
• Er zijn ook pillen met het enzym lactase. Dit is uiteraard geen oplossing voor darmklachten, maar kan wel een uitkomst zijn als je incidenteel toch producten met relatief veel lactose wilt eten.

Welke alternatieven of vervangende producten zijn er?

Zoals ik al noemde is het helemaal mijden van lactose meestal niet nodig. Maar het kan wel handig zijn om alternatieven bij de hand te hebben. Soms is dat ook een hele zoektocht. Er zijn wel dieetproducten te koop, maar vaak zijn dat sterk bewerkte producten. Ik noem een aantal mogelijkheden.

1. Plantaardige melkvervangers, zoals amandelmelk, kokos- en sojamelk. Let wel altijd op of er geen ‘vervelende’ toevoegingen in zitten. Laat haver- en rijstmelk liever staan vanwege het hoge suikergehalte.
2. Lactosevrije melk, yoghurt en kwark. Ook hierbij is het opletten op de ingrediënten!
3. Plantaardige yoghurt: maak dit het liefste zelf vanwege de ingrediënten in de gekochte versie. In de EetLijn Methode maak je je eigen sojakefir.

De EetLijn en lactose

Eén van de kenmerken van de EetLijn Methode is dat het lactose-arm is: het is niet nodig om het helemaal te mijden, maar omdat de meeste mensen naarmate de leeftijd vordert minder lactase-productie hebben, is het wel aan te bevelen om de hoeveelheid te beperken. Daarnaast hebben zeer veel mensen darmklachten, waardoor er nog minder lactose verdragen wordt. De EetLijn Methode heeft als eerste pijler het herstel van de darmen. Dus als je te maken hebt met darmklachten en je merkt dat je slecht lactose houdende producten kunt verdragen, zit je bij de EetLijn Methode helemaal goed! Dat is dus dé Bonustip. Als je deze methode volgt, is de kans groot dat je er na een tijdje geen problemen meer mee hebt, je darmen een stuk gezonder zijn en je algehele gezondheid sterk verbeterd is!

Heb je belangstelling voor de EetLijn Methode? Stuur dan een mailtje naar nettie.bom@deeetlijn.nl en er wordt contact met je opgenomen.

Het bericht Lactose en lactose-intolerantie: 7 tips wat je dan wél kunt eten met één ultieme bonustip verscheen eerst op De EetLijn.

Wat is haver?

Haver is een grassoort. De Latijnse naam van haver is avena sativa. Avena betekent ´gezond´ en sativa betekent ´gekweekt’. De Romeinen gebruikten het al als veevoer én als medicijn maar niet als voeding voor mensen. Pas na de tweede eeuw ontwikkelde haver zich als basisvoedsel voor de Europeanen, voordat vele eeuwen later de aardappel vanuit Zuid-Amerika zijn intrede deed. Het werd dus veel gegeten vanwege de hoge voedingswaarde, het versterkende én zelfs rustgevende effect.  Na de Tweede Wereldoorlog vond er modernisering en schaalvergroting van de landbouw plaats. Hierdoor verdween haver min of meer omdat het een lagere opbrengst heeft dan tarwe. Bovendien is het kwetsbaarder bij de oogst en er is meer handwerk nodig. Bovendien verdwenen de kleinschalige pelmolens en de voedingsindustrie ging voor standaardisatie. Daardoor kreeg haver meer en meer het stempel ‘ouderwets’. Gelukkig is er een comeback gaande. En dat is niet voor niets. Over de gezondheidswaarde kun je verderop meer lezen.

In welke vormen kun je het kopen?

Als je haver wilt kopen, denk je misschien het eerst aan havermout. Dat is waarschijnlijk het bekendste. Maar er is veel meer. Ik zet de belangrijkste producten op een rijtje.

1. Havermout: de bewerkte korrel. Het harde schilletje is eraf gehaald, daarna geknipt, gestoomd en platgewalst.
2. Havervlokken: geplette haverkorrels
3. Haverzemelen: het buitenste, eetbare laagje van de haverkorrel dat overblijft nadat de korrels zijn verwerkt tot grutten of havermout.
4. Havergrutten: geknipte haverkorrels
5. Naakte haver: haversoort met een licht nootachtige smaak. De haverkorrels groeien los in het kafje, waardoor het niet gepeld hoeft te worden.
6. Havermeel: vermalen korrels
7. Verder zijn er veel producten waarin haver verwerkt is: brood, crackers, koekjes etc.
8. Havermelk: ‘melk’ die gemaakt is van water en haver. In de industrie gebruikt men echter een proces waarbij veel suiker ontstaat. Bovendien is aan veel soorten haverdrink nog weer van alles toegevoegd wat je liever niet binnen wilt krijgen. De pakken haverdrink kun je dus beter in de winkel laten staan. Wel kun je eventueel zelf haverdrink maken. Op internet kun je vinden hoe dat werkt.
9. Als bindmiddel

Waar let je op als je haver koopt?

Haver is van nature glutenvrij. Het wordt wel vaak verwerkt in fabrieken waar ook glutenhoudende granen worden verwerkt. Daardoor kan het wel ‘besmet’ zijn met gluten. Wil je er zeker van zijn dat je glutenvrije haver koopt? Let er dan op dat het gecertificeerd glutenvrij is. Bovendien is de biologische variant ook een aandachtspunt. Als je producten met haver koopt, let dan wel op de rest van de ingrediënten. Hoe gezond ook is, het maakt een product niet meteen gezond als er ook veel andere ingrediënten in zitten die je liever niet wil eten. In de webshop van De EetLijn vind je havervlokken die aan alle ‘voorwaarden’ voldoen.

Havervlokken of havermout?

Havermout is ongetwijfeld het meest populair. Toch geef ik de voorkeur aan havervlokken, omdat die veel minder bewerkt zijn en meer voedingsstoffen bevatten. Ze hebben wel wat meer bereidingstijd nodig.

Hoe bewaar je het?

Je kunt haver(vlokken) best lang bewaren op een donkere, koele plek in een afgesloten pot. Ongeveer een jaar kan heel goed. Havermeel is wat korter houdbaar omdat dat snel oxideert.

Hoe kun je het gebruiken?

De mogelijkheden om haver te gebruiken zijn haast oneindig. Denk bijvoorbeeld aan:

• Havermoutpap
• Muesli en cruesli
• Pannenkoeken
• Door de yoghurt
• Als pizzabodem
• In koekjes
• Overnight Oats
• Als vervanging voor rijst zijn haverkorrels (zeker naakte haver) heel geschikt.

Welke voedingsstoffen zitten er in haver?

Haver is ontzettend voedzaam: het bevat veel voedingsstoffen. Ik zet ze op een rij.

• Vitamine B1, B2, B3, B6, B8, B11, E, K
• Choline
• Mineralen Calcium, magnesium, ijzer, fosfor, silicium, kalium, koper, kobalt, mangaan, zink, jodium, chloor, broom.
• Meervoudig onverzadigde vetzuren
• Polyfenolen (antioxidanten)
• Heel veel vezels
• Relatief veel eiwitten
• Bèta-glucanen: bepaalde natuurlijke suikermoleculen (vezels) in de celwanden

Welke waarde heeft het voor je gezondheid?

Haver is zeer gezond en kan veel betekenen voor onze gezondheid. Zoals altijd: als je het in een gezond (EetLijn) voedingspatroon gebruikt. Ik noem een aantal van de effecten die dit prachtige pseudograan kan hebben bij regelmatig gebruik.

1. Het kan helpen om de darmen te reguleren. Het neemt veel vocht op en kan zo helpen tegen obstipatie. Dit geldt zeker voor de vezels.
2. Ook kan het helpen om de bloedsuikerspiegel in balans te houden door de bèta-glucanen.
3. Doordat het veel vocht opneemt, geeft het een verzadigd gevoel.
4. Het werkt rustgevend door de combinatie van mineralen en fytonutriënten.
5. Bij bloedarmoede kan het ondersteunen.
6. Bij eczeem en jeuk kun je een havermoutbad nemen of een papje ervan op de huid aanbrengen.
7. De vorm aminozuren lijken een gunstig effect te hebben op het immuunsysteem.
8. Bèta-glucanen zijn ook belangrijk voor de regulering van de cholesterolbalans, samen met bepaalde antioxidanten die erin zitten.
9. Het is ontstekingsremmend door de combinatie van mineralen, vitamines en antioxidanten.
10. Het kan helpen om de bloeddruk in balans te houden.
11. Er zijn onderzoeken die erop lijken te wijzen dat haver kan helpen om het risico op borstkanker en prostaatkanker te verlagen. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de fytonutriënten zoals lignanen en het hoge gehalte aan voedingsvezels die erin zitten.
12. Het kan zorgen voor meer energie door de vele vezels, mineralen en vitamines, samen met het hoge eiwitgehalte.
13. Sommige antioxidanten in haver kunnen schadelijke afzettingen in de bloedvaten voorkomen en zodoende bijdragen aan de gezondheid van de bloedvaten.

Voordelen voor de landbouw

Niet alleen voor onze gezondheid is haver een weldaad. Ook heeft het voordelen voor de landbouw en het milieu.

• Het is zeer geschikt voor regeneratieve landbouw. Het levert meer bodemleven op en helpt mee aan bodemherstel.
• Omdat naakte haver niet gepeld hoeft te worden, bespaart dat een dure stap en kan haver gebruikt worden in kleinschalige projecten.
• Haver groeit goed op schrale grond en groeit snel.
• Het is duurzaam: haver heeft een kleine ecologische voetafdruk.
• Er is veel minder water nodig voor de teelt van haver dan voor rijst.
• Bij de productie van haver is er sprake van een korte keten omdat het lokaal geteeld kan worden. Weinig voedselkilometers dus!

De nadelen van haver

Schrik maar niet als ik nog wat zeggen wil over nadelen. Want het zijn geen grote bezwaren. Meer aandachtspunten om rekening mee te houden.

• Het bereiden kan tijd kosten. Als je haverkorrels gebruikt, reken dan een weektijd van 12 uur en laat het lang genoeg koken (ongeveer 45 minuten). Nawellen geeft een nog betere smaak. Ook bij havervlokken kan een tijdje weken goed zijn. ‘Overnight oats’ is dan handig.
• Haver, zeker biologisch en gecertificeerd glutenvrij, is duurder dan een pak havermout uit de supermarkt.
• Haver bevat fytinezuur: een antinutriënt dat de opname van mineralen in het lichaam kan bemoeilijken. Ook daarvoor is weken de oplossing. Het fytinezuur wordt dan grotendeels afgebroken.

De EetLijn Methode en haver

In de EetLijn Methode gebruiken we haver als vezels. We passen het o.a. toe als toevoeging aan de yoghurt, maar ook als ingrediënt van koekjes, brood en granola. Als je haver als pap wilt eten, heb je al snel 40 gram nodig. Dat is voor de EetLijn Methode wel wat veel vanwege de vele koolhydraten die het bevat. Voor de EetLijn Methode rekenen we 20 gram per portie. Dan kun je er heerlijk van genieten!

Heb je belangstelling voor de EetLijn Methode? Stuur dan een mailtje naar nettie.bom@deeetlijn.nl en er wordt contact met je opgenomen.

Het bericht Haver: een oud product dat opnieuw modern is — met 13 gezondheidsvoordelen verscheen eerst op De EetLijn.

Wat is het belang van een goede spijsvertering?

Het woord spijsvertering klinkt zo simpel: het verwerken van de voeding die we eten. Dat is ook wat het is maar hoe het verloopt, is van essentieel belang. Als de spijsvertering goed verloopt, heeft het een aantal positieve gevolgen:

1. De voedingsstoffen komen beschikbaar om opgenomen te worden.
2. Het bepaalt je energieniveau.
3. Goede spijsvertering draagt bij aan een gezond immuunsysteem.
4. Ook de huid is gebaat bij een goede spijsvertering.
5. Je mentale welbevinden heeft ook een duidelijke relatie met de spijsvertering. Daarom heet de darm ook ‘ons tweede brein’.

De weg van ‘mond tot kont’, de spijsvertering ontrafeld

Ons voedsel legt een hele weg af voordat de restanten in de toiletpot verdwijnen. Ieder ‘station’ heeft zo zijn functie.

• In de mond door het kauwen en onder invloed van het speeksel begint de vertering al.
• Vervolgens komt het voedsel in de maag. Daar wordt het eten gekneed en gemengd met maagzuur. Dat doodt bacteriën en de vertering van eiwitten begint.
• Daarna gaat de reis verder naar de dunne darm. Inmiddels voegt de alvleesklier spijsverteringsenzymen toe en de galblaas scheidt gal af om de vetten te helpen verteren. In de dunne darm worden de meeste voedingsstoffen opgenomen.
• In de dikke darm zorgen allerlei micro organismen voor fermentatie van vezels, aanmaak van vitamines en regulatie van de stoelgang. De gefermenteerde vezels zorgen voor het voeden van de darmbacteriën en afscheiding van allerlei stoffen die een regulerende functie hebben op o.a. het brein. Daar wordt zelfs bepaald wát je eet: je eetgedrag wordt via de stoffen, die de darm produceert, aangestuurd.

Het belang van spijsverteringsenzymen

Bij de spijsvertering spelen enzymen een cruciale rol. Het zijn stoffen die bestaan uit eiwitten. Ze helpen voeding af te breken tot voedingsstoffen die het lichaam kan opnemen. Je kunt enzymen zien als katalysator. Vooral in rauw en onbewerkte voeding zoals groenten, fruit, noten, kiemen en gefermenteerde producten zitten enzymen. Ook kan je lichaam zelf enzymen aanmaken. Daarvoor heeft het wel de juiste bouwstoffen nodig: voldoende eiwitten, vitamines en mineralen uit onbewerkte voeding. Bij de spijsvertering spelen de volgende enzymen een rol:

1. Amylase in speeksel: om zetmeel af te breken
2. Protease in maag en darmen: breekt eiwitten af
3. Lipase (uit alvleesklier): breekt vetten af
4. Nog enkele specifieke enzymen, o.a. lactase, fytase en invertase

Andere oorzaken van een verstoorde spijsvertering

Behalve een tekort aan enzymen, zijn er nog meer factoren die het proces van de spijsvertering kunnen verstoren. Ik noem er enkele.

1. Het ontbreken van de nodige vitamines, mineralen en spoorelementen zoals vaak het geval is bij:
   – Sterk bewerkte voeding
   – Fastfood
   – Kant en klare voeding
2. Te weinig rauwe voeding.
3. Stress: hierdoor maakt de maag minder maagzuur aan en dus ook minder pepsine. Dit is het eiwit dat eiwitten afbreekt. Dit zorgt voor allerlei processen waarbij aminozuren nodig zijn, zoals de aanmaak van ‘feel good stoffen’, slaaphormoon en schilklierhormonen.
4. Giftige stoffen in onze voeding, zoals xeno-oestrogenen en andere hormoonverstorende stoffen bijv. resten van bestrijdingsmiddelen, schoonmaakproducten en cosmetica. Dit bemoeilijkt de ontgifting waardoor de spijsvertering ‘in de knel’ komt. Er zijn nog meer effecten van chemische stoffen en zware metalen:
   – Sommige stoffen nemen de plaats van een enzym in. Daardoor wordt de spijsvertering op die plek geblokkeerd. Dit is bijvoorbeeld het geval bij bepaalde zware metalen die enzymen in de alvleesklier verstoren. Hierdoor kan de insuline aanmaak bemoeilijkt worden, met alle gevolgen van dien.
   – Toxines geven oxidatieve stress en zorgen dus voor meer vrije radicalen in het lichaam.
   – Ook zorgen sommige chemische stoffen ervoor dat het lichaam minder enzymen aanmaakt.
   – Verstoring van het microbioom.
5. Verstoring van de zuur-basebalans. Sommige enzymen kunnen alleen goed functioneren bij een bepaalde zuurgraad. Als die verstoord is, kunnen die enzymen niet goed werken.
6. Te veel fytinezuur in de voeding waardoor het niet goed kan worden afgebroken door de fytase in de darm.
7. Een overmaat aan exorfines en/of tekort aan DPP-IV enzym in de darm. Exorfines zijn stoffen die de plek van endorfines (feel-good stoffen en natuurlijke pijnstillers) innemen. Voordat ze in het brein kunnen komen, hebben ze de darmwand geïrriteerd waardoor een ‘leaky gut’ kan ontstaan. Deze exorfines zijn afkomstig uit gluten, melk, soja, suiker en in mindere mate spinazie.

Klachten bij een niet optimaal verlopende spijsvertering

Als de spijsvertering om de één of andere reden niet goed verloopt, kunnen er allerlei klachten ontstaan. Je kunt dat ervaren als:

• Een opgeblazen gevoel
• Obstipatie
• Diarree
• Vermoeidheid na het eten
• Trage spijsvertering
• Kouwelijkheid
• Mentale disbalans (somberheid, slaapproblemen)
• Problemen met het lichaamsgewicht
• Brandend maagzuur
• Intoleranties voor bepaalde producten

Adviezen om je spijsvertering te ondersteunen

Gelukkig is er heel veel wat je zelf kunt doen met voeding en leefstijl om je spijsvertering te ondersteunen. Ik noem de belangrijkste.

• Eet puur en onbewerkt, liefst biologisch. Juist bewerkte voeding wordt in verband gebracht met meer risico op spijsverteringsproblemen. Met puur en onbewerkte, biologische voeding krijg je zo min mogelijk toegevoegde stoffen, kunstmatige zoetstoffen en transvetten binnen. Bovendien bevat deze voeding vitamines en mineralen en spoorelementen.
• Eet gezonde vetten. Dit is belangrijk voor een goede darmwerking en zorgt voor een voldaan gevoel. Met gezonde vetten bedoel ik olijfolie, kokosolie (niet-ontgeurd!), roomboter en ghee. Denk ook aan Omega 3 vetten uit bv vis (of een supplement) vanwege de antioxidatieve werking.
• Eet veel vezels, zowel oplosbare als niet-oplosbare vezels. De oplosbare vezels dienen als voeding voor de darmflora; de niet-oplosbare vezels zorgen voor volume van de ontlasting zodat het makkelijker door de darm heen gaat. Ze werken ook als een soort borstel om de darm in beweging te houden.
• Eet rustig, bewust en kauw goed. De spijsvertering begint al in je mond! Hoe beter je kauwt, hoe beter de start.
• Beperk stress. Zoals ik al noemde heeft stress ook invloed op de spijsvertering en daarmee op allerlei processen die van belang zijn voor lichaam en geest.
• Drink voldoende, maar niet tijdens de maaltijd, omdat dit het maagzuur verdunt zodat het minder effectief is.
• Eet ook gefermenteerd voedsel, zoals kefir, yoghurt, zuurkool, kimchi, pickles. Dit bevat probiotica.
• Eet kiemen en maak ze lekker zelf.
• Zorg voor voldoende beweging door de dag heen.
• Luister naar je lichaam wat betreft honger en verzadiging.
• Rook niet en drink geen alcohol.
• Eet niet later op de avond.
• Eet voldoende eiwitten: dit draagt bij aan de opbouw van enzymen.
• Zorg voor zowel rauwe als gekookte voeding.
• Een aantal vruchten bevat enzymen die de eiwitvertering ondersteunen. Enkele voorbeelden:
  – Papaja
  – Ananas
  – Vijgen
  – Kiwi
  – Rijpe bananan
  – Mango
• Rauwe, gefermenteerde zuivel is bij uitstek gezond, omdat het nog enzymen bevat die bij pasteurisatie hun werking verliezen. Soms kunnen mensen met een lactose intolerantie wel rauwe zuivel verdragen.
• Ook veel kruiden en specerijen bevatten enzymen of stimuleren de spijsverteringsenzymen. Voorbeelden daarvan zijn gember, cucurmine, capsaïcine, piperine, fenegriek en asafoetida.

De EetLijn Methode en spijsvertering

De darmwerking, en dus ook de spijsvertering, speelt een centrale rol in de EetLijn Methode. We gaan ervan uit dat de darm de basis van de gezondheid is. Daarom is alles erop gericht om de darmwerking te herstellen. Als de darmen (weer) goed functioneren, verbetert de hele gezondheid en kom je als vanzelf op een gezond(er) gewicht. Daarom zitten alle genoemde elementen in deze methode, maar dan wel simpeler onderverdeeld. Er is aandacht voor

• Drinken
• Vezels
• Gefermenteerde voeding
• Puur en onbewerkt eten
• Vitamines en mineralen en Omega 3
• Eiwitten, zowel dierlijk als plantaardig

Als je darmklachten hebt, of andere uitdagingen in je gezondheid, kun je natuurlijk zelf aan de slag gaan met de genoemde tips, maar vaak is het meer dan alleen wat losse tips in de praktijk brengen.  Het is dan veel fijner om een coach te hebben die persoonlijk advies geeft en jou indien nodig begeleidt. Dat kan bij de EetLijn Methode: de kortste weg naar een sterk verbeterde gezondheid en meer energie!

Heb je belangstelling voor de EetLijn Methode? Stuur dan een mailtje naar nettie.bom@deeetlijn.nl en er wordt contact met je opgenomen.

Het bericht De spijsvertering ontrafeld: zo houd je je darmen gezond en energiek verscheen eerst op De EetLijn.

Wat is het ritme van het hormoon cortisol in je lichaam?

Om te begrijpen waarom het tijdstip van je kopje koffie uitmaakt, gaan we eerst even kijken naar het hormoon cortisol. Dit is het stresshormoon, maar het heeft veel meer functies. Het is van belang voor het wakker worden (en waakzaam zijn). Ook heeft het invloed op de stofwisseling, het immuunsysteem en de bloeddruk. Het niveau van dit hormoon hangt samen met onze slaap-waakcyclus. Ongeveer 30-45 minuten na het opstaan is het niveau het hoogst. Gedurende de rest van de dag daalt het langzaam.

Wat is de invloed van koffie op cortisol?

De cafeïne in koffie kan de productie van cortisol verhogen. Dit effect is echter niet bij iedereen hetzelfde. De ene persoon lijkt er gevoeliger voor te zijn dan de ander. Genetische verschillen verklaren de individuele verschillen tussen mensen als het gaat om de invloed van koffie op het lichaam. Als het wél effect heeft op de cortisolproductie, kun je je daardoor alerter en wakkerder voelen. Het kan echter ook een gevoel van gejaagdheid en nervositeit veroorzaken. Daarnaast blokkeert cafeïne de adenosine receptoren in de hersenen, waardoor je je minder moe voelt.

Welk tijdstip is het meest effectief om er een energieboost van te krijgen?

Als je deze gegevens ziet, lijkt het voor de hand te liggen om vroeg in de ochtend je eerste kop koffie te nemen om je zo helder mogelijk te voelen. Toch blijkt dit niet zo te zijn. Dit komt doordat cafeïne en cortisol met elkaar ‘concurreren’ om dezelfde receptoren in de hersenen te bezetten én doordat de natuurlijke piek van cortisol afzwakt vanwege gewenning door de koffie-cortisolpiek. Door onderzoek is gebleken dat het beste tijdstip voor de eerste kop koffie daarom logt tussen half 10 en half 12. Eventueel in de middag rond 1 uur nog een kop. Dan blijft er wel een cortisolrespons. Wel kan dit per persoon verschillend zijn.

Hoe kun je koffie gebruiken om sportprestaties te verbeteren?

Ook kan koffie helpen om beter te presteren bij sport. Het kan vermoeidheid bij inspanning uitstellen en spiervermogen verbeteren. Om daar gebruik van te maken kun je het beste 15-60 minuten voor de sportactiviteit je koffie drinken.

Waarom kun je beter ’s avonds geen koffie meer drinken?

Natuurlijk is het heel vervelend als koffie je uit de slaap houdt. Koffie doet er ongeveer 5 uur over (bij sommige mensen nog langer) om uit je lichaam te verdwijnen. Ook als je er geen last van hebt kan de cafeïne wel degelijk invloed hebben op je slaapkwaliteit. Het kan de diepe slaap verkorten. De hersenen werken door cafeïne chaotischer en hersensignalen blijven onregelmatiger. Dat zorgt voor minder herstel tijdens de slaap.

De tijd van je kopje koffie en gezondheidseffecten

Naast de invloed van de tijd van het koffie drinken op je energie kunnen we ook nog kijken naar de invloed op onze gezondheid. Dan blijkt bij onderzoek dat mensen die alleen voor 12 uur in de middag koffie drinken de meeste baat erbij hebben voor hun gezondheid als het gaat het risico op hart- en vaatziekten en daardoor vroegtijdig overlijden, vergeleken met mensen die óf helemaal geen koffie drinken óf de hele dag door. Merkwaardig genoeg geeft koffie drinken in de vroege ochtend bij mensen met diabetes juist een verhoogd risico op sterfte door hart- en vaatziekten, terwijl koffie drinken tussen 8 en 12 uur juist dit risico verlaagt. Overigens ligt de gezondheid van koffie niet zozeer in de cafeïne, maar in polyfenolen (een bepaalde soort antioxidanten).

Nog meer koffieweetjes: de geschiedenis

Er zijn nog veel meer leuke en interessante feitjes te vertellen over de geschiedenis koffie.

1. We beginnen met de ontdekking van koffie. Daarover bestaan verschillende verhalen. Toen een geitenhoeder in Ethiopië merkte dat zijn geiten meer prikkelbaar waren nadat ze de rode bessen van een struik (de koffiestruik) hadden gegeten, was zijn belangstelling gewekt.
2. Het woord “koffie” komt van het Arabische “qahwah” dat eigenlijk wijn betekent. Het Turkse woord voor koffie, “kahve”, is afgeleid van het Arabische woord en is verwant aan het woord café.
3. Andere bronnen melden  dat de Arabieren koffie hebben ontdekt. Ze zouden er zo trots op zijn geweest dat de zaden niet naar het buitenland vervoerd mochten worden. Echter was er een Indiase pelgrim die zeven zaden naar India smokkelde. Het verhaal gaat dat uit die zeven zaden alle koffie over de hele wereld afkomstig is…
4. Rond 1600 werd koffie in Europa bekend. In eerste instantie waren er enkele monniken die vonden dat de drank verboden moest worden, maar de paus vond het zó lekker en goed dat hij het niet verbood. Dit zorgde voor verdere bekendheid in Europa.
5. Er werden allerlei koffiehuizen geopend, in Constantinopel (Istanbul) al in 1475 en rond 1650 in Engeland. De Turken noemen de koffiehuizen ‘scholen voor de wijzen’. Koffie was ooit verboden in de 16e eeuw in Mekka en delen van Italië, omdat men vreesde dat koffiehuizen politieke en filosofische discussies aanwakkerden. Toch zijn koffiehuizen nog steeds in veel landen ware ontmoetingsplekken.
6. De Nederlanders waren  de eerste Europeanen die handelaars in koffie waren. Ze importeerden koffiestruiken uit India naar de kolonies in Nederlands-Indië.
7. Tegenwoordig komt de meeste koffie uit Brazilië, Vietnam, India, Colombia en Indonesië. Het is een wereldwijde industrie.

Interessante gezondheidseffecten van koffie

Ik noemde al dat koffie ook heel gezonde effecten kan hebben.  De belangrijkste en meest interessante daarvan noem ik hieronder. Uiteraard gaat het hierbij niet alleen om koffie, maar het geheel van je voeding en leefstijl, waarbij koffie een bijdrage kan leveren.

• Koffie is een vetverbrander. Dit komt doordat cafeïne een boost aan je metabolisme en vetverbranding kan geven via verschillende processen: het zorgt voor een snellere stofwisseling, het helpt om vetten af te breken en het stimuleert het gebruik van vetten als brandstof. Overigens werkt dit alleen als je niet op de lege maag koffie drinkt. Dan kun je door een hoge cortisolpiek een grote schommeling in de bloedsuikerspiegel ervaren.
• Dankzij de vele polyfenolen (antioxidanten) kan koffie helpen om het risico op chronische ziekten als diabetes type 2, maar ook Alzheimer en Parkinson te verlagen.
• Koffie is goed voor je lever, het kan helpen om het risico op levercirrose te verminderen.
• Ook kan koffie helpen het risico op hartziekten te verlagen.
• Koffie is een natuurlijke pijnstiller. Het is geen sterk effect, maar toch kan een kop koffie helpen bij een hoofdpijn.

Droogt koffie je uit?

Je hoort  nogal eens dat koffie een uitdrogend effect heeft. Voortschrijdend inzicht laat zien dat dit echter niet klopt. Het werkt weliswaar licht vochtafdrijvend, maar je verliest er niet meer vocht door dan je binnenkrijgt. Als het gaat om je totale vochtinname per dag kun je koffie dus gewoon meetellen. Het is zelfs zo dat bij mensen die door de week op het werk veel koffie drinken en in het weekend niet, wellicht hoofdpijn hebben doordat ze überhaupt minder drinken en dán uitgedroogd zijn. Dat zou dan zorgen voor hoofdpijn, en niet het effect van het ontbreken van cafeïne! Bijzonder hoe bepaalde info jaren geleden nog 100% klopte en jaren later er een nuancering nodig is.

Koffie: Gezond!

Nederland staat in de top 10 van koffiedrinkers. Per persoon drinken we heel wat koffie per jaar. Het zal inmiddels duidelijk zijn dat koffie absoluut een gezond drankje is. Tijd en hoeveelheid zijn wel van belang om in de gaten te houden. Kijk zelf ook goed hoe jouw lichaam reageert op koffie en experimenteer eens met verschillende momenten om koffie te drinken. Anderzijds moet je het effect van koffie ook weer niet overschatten. Het is één van de vele producten die je gezondheid kunnen beïnvloeden. En dan kun je er dankbaar gebruik van maken… en van genieten!

Wil je meer lezen over koffie? https://www.deeetlijn.nl/koffie-is-het-goed-voor-je-gezondheid-en-hoeveel-koffie-drinken-is-goed/

Het bericht Koffietijd en koffieweetjes en waarom jouw dagelijkse bakje veel bijzonderder is dan je denkt. verscheen eerst op De EetLijn.