Koffie is voor veel mensen een ´must´ in de ochtend, en soms de hele dag door. De één zegt dat het supergezond is, de ander zegt juist van niet. Misschien is het allebei wel waar. Dat hangt van een aantal factoren af, o.a. van de tijd waarop je koffie drinkt. Daarover vertel ik je meer in dit blog. Daarnaast deel ik nog veel meer leuke weetjes over koffie met je.
Wat is het ritme van het hormoon cortisol in je lichaam?
Om te begrijpen waarom het tijdstip van je kopje koffie uitmaakt, gaan we eerst even kijken naar het hormoon cortisol. Dit is het stresshormoon, maar het heeft veel meer functies. Het is van belang voor het wakker worden (en waakzaam zijn). Ook heeft het invloed op de stofwisseling, het immuunsysteem en de bloeddruk. Het niveau van dit hormoon hangt samen met onze slaap-waakcyclus. Ongeveer 30-45 minuten na het opstaan is het niveau het hoogst. Gedurende de rest van de dag daalt het langzaam.
Wat is de invloed van koffie op cortisol?
De cafeïne in koffie kan de productie van cortisol verhogen. Dit effect is echter niet bij iedereen hetzelfde. De ene persoon lijkt er gevoeliger voor te zijn dan de ander. Genetische verschillen verklaren de individuele verschillen tussen mensen als het gaat om de invloed van koffie op het lichaam. Als het wél effect heeft op de cortisolproductie, kun je je daardoor alerter en wakkerder voelen. Het kan echter ook een gevoel van gejaagdheid en nervositeit veroorzaken. Daarnaast blokkeert cafeïne de adenosine receptoren in de hersenen, waardoor je je minder moe voelt.
Welk tijdstip is het meest effectief om er een energieboost van te krijgen?
Als je deze gegevens ziet, lijkt het voor de hand te liggen om vroeg in de ochtend je eerste kop koffie te nemen om je zo helder mogelijk te voelen. Toch blijkt dit niet zo te zijn. Dit komt doordat cafeïne en cortisol met elkaar ‘concurreren’ om dezelfde receptoren in de hersenen te bezetten én doordat de natuurlijke piek van cortisol afzwakt vanwege gewenning door de koffie-cortisolpiek. Door onderzoek is gebleken dat het beste tijdstip voor de eerste kop koffie daarom logt tussen half 10 en half 12. Eventueel in de middag rond 1 uur nog een kop. Dan blijft er wel een cortisolrespons. Wel kan dit per persoon verschillend zijn.
Hoe kun je koffie gebruiken om sportprestaties te verbeteren?
Ook kan koffie helpen om beter te presteren bij sport. Het kan vermoeidheid bij inspanning uitstellen en spiervermogen verbeteren. Om daar gebruik van te maken kun je het beste 15-60 minuten voor de sportactiviteit je koffie drinken.
Waarom kun je beter ’s avonds geen koffie meer drinken?
Natuurlijk is het heel vervelend als koffie je uit de slaap houdt. Koffie doet er ongeveer 5 uur over (bij sommige mensen nog langer) om uit je lichaam te verdwijnen. Ook als je er geen last van hebt kan de cafeïne wel degelijk invloed hebben op je slaapkwaliteit. Het kan de diepe slaap verkorten. De hersenen werken door cafeïne chaotischer en hersensignalen blijven onregelmatiger. Dat zorgt voor minder herstel tijdens de slaap.
De tijd van je kopje koffie en gezondheidseffecten
Naast de invloed van de tijd van het koffie drinken op je energie kunnen we ook nog kijken naar de invloed op onze gezondheid. Dan blijkt bij onderzoek dat mensen die alleen voor 12 uur in de middag koffie drinken de meeste baat erbij hebben voor hun gezondheid als het gaat het risico op hart- en vaatziekten en daardoor vroegtijdig overlijden, vergeleken met mensen die óf helemaal geen koffie drinken óf de hele dag door. Merkwaardig genoeg geeft koffie drinken in de vroege ochtend bij mensen met diabetes juist een verhoogd risico op sterfte door hart- en vaatziekten, terwijl koffie drinken tussen 8 en 12 uur juist dit risico verlaagt. Overigens ligt de gezondheid van koffie niet zozeer in de cafeïne, maar in polyfenolen (een bepaalde soort antioxidanten).
Nog meer koffieweetjes: de geschiedenis
Er zijn nog veel meer leuke en interessante feitjes te vertellen over de geschiedenis koffie.
- We beginnen met de ontdekking van koffie. Daarover bestaan verschillende verhalen. Toen een geitenhoeder in Ethiopië merkte dat zijn geiten meer prikkelbaar waren nadat ze de rode bessen van een struik (de koffiestruik) hadden gegeten, was zijn belangstelling gewekt.
- Het woord “koffie” komt van het Arabische “qahwah” dat eigenlijk wijn betekent. Het Turkse woord voor koffie, “kahve”, is afgeleid van het Arabische woord en is verwant aan het woord café.
- Andere bronnen melden dat de Arabieren koffie hebben ontdekt. Ze zouden er zo trots op zijn geweest dat de zaden niet naar het buitenland vervoerd mochten worden. Echter was er een Indiase pelgrim die zeven zaden naar India smokkelde. Het verhaal gaat dat uit die zeven zaden alle koffie over de hele wereld afkomstig is…
- Rond 1600 werd koffie in Europa bekend. In eerste instantie waren er enkele monniken die vonden dat de drank verboden moest worden, maar de paus vond het zó lekker en goed dat hij het niet verbood. Dit zorgde voor verdere bekendheid in Europa.
- Er werden allerlei koffiehuizen geopend, in Constantinopel (Istanbul) al in 1475 en rond 1650 in Engeland. De Turken noemen de koffiehuizen ‘scholen voor de wijzen’. Koffie was ooit verboden in de 16e eeuw in Mekka en delen van Italië, omdat men vreesde dat koffiehuizen politieke en filosofische discussies aanwakkerden. Toch zijn koffiehuizen nog steeds in veel landen ware ontmoetingsplekken.
- De Nederlanders waren de eerste Europeanen die handelaars in koffie waren. Ze importeerden koffiestruiken uit India naar de kolonies in Nederlands-Indië.
- Tegenwoordig komt de meeste koffie uit Brazilië, Vietnam, India, Colombia en Indonesië. Het is een wereldwijde industrie.
Interessante gezondheidseffecten van koffie
Ik noemde al dat koffie ook heel gezonde effecten kan hebben. De belangrijkste en meest interessante daarvan noem ik hieronder. Uiteraard gaat het hierbij niet alleen om koffie, maar het geheel van je voeding en leefstijl, waarbij koffie een bijdrage kan leveren.
- Koffie is een vetverbrander. Dit komt doordat cafeïne een boost aan je metabolisme en vetverbranding kan geven via verschillende processen: het zorgt voor een snellere stofwisseling, het helpt om vetten af te breken en het stimuleert het gebruik van vetten als brandstof. Overigens werkt dit alleen als je niet op de lege maag koffie drinkt. Dan kun je door een hoge cortisolpiek een grote schommeling in de bloedsuikerspiegel ervaren.
- Dankzij de vele polyfenolen (antioxidanten) kan koffie helpen om het risico op chronische ziekten als diabetes type 2, maar ook Alzheimer en Parkinson te verlagen.
- Koffie is goed voor je lever, het kan helpen om het risico op levercirrose te verminderen.
- Ook kan koffie helpen het risico op hartziekten te verlagen.
- Koffie is een natuurlijke pijnstiller. Het is geen sterk effect, maar toch kan een kop koffie helpen bij een hoofdpijn.
Droogt koffie je uit?
Je hoort nogal eens dat koffie een uitdrogend effect heeft. Voortschrijdend inzicht laat zien dat dit echter niet klopt. Het werkt weliswaar licht vochtafdrijvend, maar je verliest er niet meer vocht door dan je binnenkrijgt. Als het gaat om je totale vochtinname per dag kun je koffie dus gewoon meetellen. Het is zelfs zo dat bij mensen die door de week op het werk veel koffie drinken en in het weekend niet, wellicht hoofdpijn hebben doordat ze überhaupt minder drinken en dán uitgedroogd zijn. Dat zou dan zorgen voor hoofdpijn, en niet het effect van het ontbreken van cafeïne! Bijzonder hoe bepaalde info jaren geleden nog 100% klopte en jaren later er een nuancering nodig is.
Koffie: Gezond!
Nederland staat in de top 10 van koffiedrinkers. Per persoon drinken we heel wat koffie per jaar. Het zal inmiddels duidelijk zijn dat koffie absoluut een gezond drankje is. Tijd en hoeveelheid zijn wel van belang om in de gaten te houden. Kijk zelf ook goed hoe jouw lichaam reageert op koffie en experimenteer eens met verschillende momenten om koffie te drinken. Anderzijds moet je het effect van koffie ook weer niet overschatten. Het is één van de vele producten die je gezondheid kunnen beïnvloeden. En dan kun je er dankbaar gebruik van maken… en van genieten!
Wil je meer lezen over koffie? https://www.deeetlijn.nl/koffie-is-het-goed-voor-je-gezondheid-en-hoeveel-koffie-drinken-is-goed/
